Gramofonija – Koncert za violinu i orkestar u De-duru opus 35 Petra Čajkovskog

Mono snimak koji je zabeležio Hajnrih Kajlholc u crkvi Svetog Luke u Drezdenu februara 1954. godine, nekadašnjoj crkvi koja je oštećena u ratu i nakon njega prepravljena u studio, kompanija Eterna je objavila na vinilu iste godine. Gotovo istovremeno je objavljena i verzija Dojče gramofona, te je sa obe strane gvozdene zavese ovaj snimak brzo stekao veliku popularnost. U to vreme je američki ogranak kompanije Deka imao ugovor sa Dojče gramofonom o distribuciji njihovih snimaka u Sjedinjenim Američkim Državama, gde je Ojstrahova interpretacija objavljena na vinilu 1955. godine. To se podudara sa drugim stvaralčkim periodom Aleksa Stajnvajsa, jednim od najznačajnijih dizajnera u istoriji diskografije, koji je kreirao omot za ovo izdanje, potpisavši se kao Pjedra Blanka. Stajnvajs je krajem tridesetih godina počeo da radi za kompaniju Kolumbija, kao jedan od prvih dizajnera u svetu gramofonskih ploča. Tada je kreirao prvi ilustrovani omot za izdanje na 78 obrtaja, nedugo zatim i tzv. rekord džekit (record jacket) za mikrogruv ploče, a dve godine pre izdanja koncerta Čajkovskog, napravio je rešenje za papirnu ambalažu koja će postati industrijski standard koji je i dalje u upotrebi. Tada je počeo da radi kao frilenser za britansku kompaniju u kojoj će uglavnom koristiti kolaže i crteže olovkom, po kojima će Dekine ploče iz ovog perioda biti prepoznatljive. To je slučaj i sa ovim izdanjem na kojem je preko stilizovane glave violine dodat crtež tornja crkve sa ruskim krstom. Ovaj omot je Dekino izdanje učinio jedinstvenim među tridesetak verzija nosača zvuka, na koliko je Ojstrahov snimak do danas objavljen. Budući da je Dojče gramofon vlasnik mastera, njihova reizdanja do danas dominiraju, a snimak je uvršten i u čuvenu kolekciju od 55 diskova objavljenih povodom 111 godina rada kompanije.

Autor omota za ovo izdanje Aleks Stajnvajs je još poznat i po fontu „Stajnvajs skrol” koji nije korišćen na omotu ovog albuma, kao i po tome što je diznajnirao omot za Ojstrahovo izdanje sa Mocartovim Turskim violinskim koncertom sa istim ansamblom kao i na ploči koju večeras slušate. Omoti za ploče sa violinskim koncertima Čajkovskog i Mocarta ispoljavaju isti uzdržani vizuelni jezik sa geometrizovanim bojenim oblicima preko crteža grafitnom olovkom, a gotovo sve ploče koje je kreirao za kompaniju Deka se odlikuju varijacijama ovog grafičkog principa i potpisane su pseudonimom.

Autor Milan Milojković
Urednica Sanja Kunjadić