ARHIV.doc

Sava Šumanović – jedan od najznačajnijih slikara srpske i jugoslovenske umetnosti  20. veka. Njegov opus obuhvata 800 slika i 400 crteža i skica (22. januar 1896, Vinkovci – 30. avgust 1942, Sremska Mitrovica)

Posle gimnazije u Zemunu, Sava upisuje 1914. slikarstvo u Zagrebu, a njegova platna iz tog perioda ukazuju na simbolizam i tada popularnu secesiju. Nakon završnih studija, odlazi u Pariz 1920. godine gde ga je podučavao istaknuti likovni pedagog Andre Lot. Ipak, vraća se u Šid 1930. godine gde stvara dela po kojima je danas najprepoznatljiviji – sremske pejzaže kao i cikluse "Šidijanke" i "Beračice". U katalogu svoje veoma uspešne beogradske izložbe 1939. sopstveni stil nazvao je "kako znam i umem".

Sava Šumanović, Ljudi i događaji – Povodom stogodišnjice od rođenja našeg velikog slikara, 1996. godine urađen je dokumentarni TV film o njegovom životu i odnosu prema umetnosti u kojoj se ogleda "fasciniranost bojom, svetlošću, lepotom i prirodom rodnog Srema", kako je pisala "Borba" 1998. godine. Šumanovićevi uzori su bili Sezan, Van Gog, Kandinski, kao i Pikaso i Matis, a verodostojnost podataka u ovom filmu potvrđuju izmeđui ostalog i reči Pavla Vasića i Lazar Trifunovića, autoriteta među likovnim kritičarima. Tako saznajemo da je za Šumanovića slikarstvo bilo "traženje doživljaja", kao i da je po prirodi bio sklon "lomljenju oblika" na slikama. Uprkos početnom neshvatanju njegove umetnosti u Parizu, slikom "Bela vaza" konačno dolazi do preokreta 1926. godine kada biva prihvaćen od publike kao i od kritike. Najznačajnije delo Pijani brod – koje se tumači kao predviđanje fašizma – naslikao je za samo sedam dana 1927. godine. Ipak u to vreme u Parizu nije stekao uspeh kome se nadao. Vratio se u rodni Šid 1930. godine i ovekovečio sremski kraj, koji je smatrao za najslikovitiji i najlepši. Boja je konačno zagospodarila slikom, a platna nastala u ovom periodu smatraju se krajnjim dometom shvatanja prirode. "Čulnost i duhovnost se spajaju u poriv ka lepoti, koja se čarobno ostvaruje u njegovim slikama". Sredinom 1942. godine dolazi do "poslednjeg čina", kada su ga ubile ustaše i bacile u zajedničku grobnicu u Sremskoj Mitrovici, koja je tada bila deo fašističke Nezavisne Države Hrvatske. 

- Scenario i tekst Živorad Žika Mitrović, narator Žarko Obračević, muzički saradnik Ruža Rudić, reditelj Zdravko Randić, produkcija RTS, Jugoslovenska Kinoteka, Centar Film Beograd
- Premijerno emitovano 22.01.1996,  Redakcija za kulturu

Urednici: Milena Jekić Šotra, Ivana Nićiforović