Kultura Srba u Hrvatskoj: Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem, deo prvi

Prvi Srbi dolaze na ova područja posle austrijsko-turskih ratova i potpisivanjem Karlovačkog mira 1699. godine. Plodna zemlja, velike reke Drava i Dunav bili su važni za razvoj grada kako je to i naslutio veliki Patrijarh Arsenije Čarnojević. Uspon građanske klase pogotovo drugom polovinom 18. veka vidi se kroz pretplatniče spiskove na srpske knjige ondašnjih Vukovaraca među kojima je bio i Trifun Gavrilović, otac Jovana Gavrilovića, potonjeg srpskog namesnika za vreme maloletnog kneza Milana Okrenovića. Na stogodišnjicu njegovog rođenja u Beogradu je osnovan Pedagoški muzej budući da je Jovan Gavrilović svu svoju imovinu ostavio porodicama preminulih učitelja i njihovoj siročadi.

Iz Vukovarske ugledne porodice Mihajlović bila je Ruža Mihajlović, majka Branka Radičevića. Justin Mihalović, iz iste porodice, bio je veliki prijatelj i mecena Vuka Stefanovića Karadžića. Najbogatija porodica u Vukovaru bili su Paunovići, rodonačelnika Alekse Paunovića koji je podigao najlepše zgrade u ovom gradu - nekadašnji Grand Hotel i porodični maluzolej. U Vukovaru je rođen kaligraf, bakrorezac i pesnik Zaharije Orfelin o čijem životu i velikom delu nam govori istoričar Borivoj Čalić.

Posetili smo obe Vukovarske parohije, jedna je pri hramu Prepodobne mati Paraskeve na Dobroj vodi ispod kojeg se nalazi hram lekovite vode a ispred njega održava se važna manifestacija "Brankovi dani u Vukovaru". Drugi je hram posvećen svetom Ocu Nikolaju koji je u poslednjem ratu nažalost bio i miniran. U dvorištu pored crkve nalazi se i Srpski dom, osveštan 1905. godine u kojem su svoje mesto pronašle sve druge srpske i kulturne organizacije - "Kud Sloga", Vukovarsko Srpsko pevačko društo "Javor", udruženje "Privrednik" i mnoge druge.

U obližnjem "Borovu" nekada se nalazila čuvena tvronica obuće "Bata" a o njenom direktoru, vizionaru, velikom humanisti i kasnijem komesaru za izbeglice u Nedićevoj Vladi - Tomi Maksimoviću, govorio nam je pisac i novinar Slavko Bubalo.

U Vinkovcima, na reci Bosut, 1896. godine rođen je i kršten Sava Šumanović.

Prvi deo ove sage, završavamo sedištem eparhije osečko-poljske i baranjske i letnjikovcu srpskih partijarha gde se i nalazi najveći pravoslavni hram u Hrvatskoj, crkva sv. Dimitrija. U ovoj epizodi govore i Vladika osečkopoljski i baranjski Gospodin Heruvim, profesor Nebojša Vidović, pisac Đorđe Nešić i drugi.

Direktor fotografije Hadži Vladan Mijailović, rediteljka Milica Soldatović Mikić, producent Dušan Kovačević, montažer Marko Dragojević, urednica i scenaristkinja Nataša Drakulić.