O zgradi Radio Beograda

Na njenom mestu, tokom 19. veka, bila je kafana „Kod dva bela goluba”, po kojoj je nazvana jedna od najprepoznatljivijih emisija Radio Beograda.

Podizanje zgrade Zanatskog doma (čiji je Fond osnovan 1911), po ugledu na druge društvene domove, imalo je za cilj da se na jednom mestu okupe sve do tada osnovane zanatske ustanove. Takva mogućnost ukazala se 1914. godine, kada su različiti zanatski fondovi prikupili sredstva i započeli zidanje doma prema projektu arhitekte Danila Vladisavljevića iz 1912. godine. Rat i nepovoljni uslovi odložili su izgradnju Zanatskog doma sve do 1931. godine, kada je projektovanje povereno arhitekti Bogdanu Nestoroviću, istaknutom poborniku modernističke bezornamentalne arhitekture, kao pobedniku konkursa za izgradnju ovog zdanja. Zgrada je završena 1. maja 1933. godine.

U ovoj zgradi nekada je bio bioskop „Avala” u koji se ulazilo iz Hilandarske ulice. Zgrada je bila višenamenska. Funkcionisala je kao poslovni prostor, imala je restoran, hotel i samačke sobe. Hotel „Grand” je za ono vreme bio prvoklasan u svakom pogledu. Sobe su bile sa toplom i hladnom vodom, telefonom i kupatilima, a postojalo je i centralno grejanje.

Odluka o preseljenju Radio Beograda u ovaj prostor doneta je 1947. godine. Posle godovo godinu dana adaptacije prostora, od 1948. se Radio Beograd nalazi na ovoj lokaciji. Adaptacija za potrebe radio-stanice podrazumevala je da se restoran u prizemlju prenameni u muzički i dramski studio, a nekadašnje hotelske sobe u redakcije. Kako se Radio Beograd širio i tehnologija usavršavala, tako su se dodavali studiji za emitovanje i montažu. U prostoru nekadašnjeg bioskopa „Avala” danas je veliki muzički Studio 6 u kojem se održavaju javna snimanja.

Kada je reč o arhitektonskom rešenju, objekat je koncipiran kao ugaona građevina sa dva bočna krila duž ulica Hilandarske i Svetogorske. Odnos zalučenog centralnog i ravnih bočnih delova potenciran je središnjom dvostepenom kulom. Masivnost ugaonog dela zgrade olakšana je kolonadom u prizemlju i završnom spratu. Nad glavnim ulazom nalazi se skulptura „Kovač”, rad kamenoresca N. Lukačeka.

Poseban akcenat na fasadama predstavljaju nizovi ritmično raspoređenih prozora duž viših etaža, originalnih drvenih ramova, profilacije i karakteristične podele. Prateći materijalizaciju i način stilizacije, autor je istim tretmanom vešto spojio prizemnu zonu objekta i spratne delove, ostvarujući jedinstven likovni efekat u opštem sagledavanju zgrade.

U delu objekta duž prometne Svetogorske ulice dominiraju velike površine transparentnih tzv. duplih izloga, u čijem delu zidanog parapeta su smeštene ventilacije, kao i sporadično postavljeni ulazi u lokale. Izuzev masivnih, dekorativno oblikovanih duplih vrata pomoćnih ulaza u objekat duž bočnih fasada i raskošnog, glavnog portala na čeonoj fasadi, koja su namenski napravljena od metala, autor je svuda upotrebio prirodni materijal – drvo, što predstavlja originalnu zamisao arhitekte Bogdana Nestorovića, koja mora biti i očuvana. Za razliku od ovog prizemnog dela objekta, zona prizemlja duž Hilandarske ulice je u skladu sa unutrašnjom namenom prostora dobila drugačiji izgled, sa naglašenim segmentnim površinima sačinjenim od mat prizmi.

Izvor: Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Beograda