Gramofonija – Dueti i kantate G. F. Hendla (2)

Snimke koje ćete slušati je zabeležio Ištvan Berenji, snimatelj koji je prvi u Hungarotonu imao prilike da se upozna sa novom tehnologijom snimanja tokom studijskog boravka u Zapadnoj Nemačkoj. U članku u mađarskom časopisu Hi-Fi Magazin iz 1981. on detaljno opisuje svoja iskustva koja će dve godine kasnije dovesti do realizacije zapisa kojima je posvećena ova emisija. Naime, ono što je veoma upadljivo u njegovom tekstu jeste da govori iz pozicije u kojoj digitalni nosač zvuka još nije nešto što se razmatra, već se njegova poređenja između digitalnih i analognih zapisa odnose na to kako oni zvuče na vinilnim pločama. Dakle, on ističe prednosti digitalnog snimanja u pogledu preciznosti, dinamičkog opsega i jasnoće, kao i obrade snimaka i miksa, upoređujući ih sa analognim procesom snimanja, naglašavajući da nije reč o ekvivalentnim procesima, već da je na oba načina moguće postići zadovoljavajuće rezultate. U tom smislu, najveća prednost digitalnog snimanja jeste u skraćenju vremena potrebnog za realizaciju ploče, što vidi kao posledicu efikasnijeg načina rada na pi-si-em konzolama od onog koji je bio uobičajen na tradicionalnoj opremi. Međutim, kao zaključak on naglašava da je pored dinamike i odsustva distorzije najvažnije to što je moguće „izbaciti traku” iz lanca mikser – traka – rezač ploča, te oblikovati zvučni rezultat u miksu znatno bliže onom koji će slušalac čuti kada bude snimak slušao na svom gramofonu. Recenzent ploče koju ćemo emitovati u članku iz istog magazina objavljenom tri godine kasnije potvrđuje Berenjijeve stavove, naglašavajući da je uprkos izvođačkim slabostima koje uočava, reč o „najboljem mađarskom snimku poslednjih godina”.

Značajno je pomenuti da snimatelj Ištvan Berenji ističe u svom napisu da se mađarska stručna javnost prvi put upoznala sa digitalnim metodama snimanja u jesen 1980. godine kada je kanadski Sefel rekords u Budimpešti snimao petostruki album sa Bartokovim delima na unikatnom prenosnom Saundstrim sistemu koji je u to vreme bio vizionarski i znatno bliži savremenoj kompjuterskoj obradi zvuka nego što su to bili Sonijevi sistemi koji su korišćeni za snimanje albuma koji slušate. Međutim, Berenji ističe da je taj događaj bio značajan i zbog toga što se upoznao sa tadašnjom ekonomijom digitalne produkcije koja je podrazumevala iznajmljivanje prenosne snimateljske opreme od proizvođača, pre nego kupovinu, što se odražavalo na celokupan proces proizvodnje nosača zvuka. Zbog toga su se opredelili za Sonijeve sisteme čija je prenosivost i tehnička podrška bila na znatno boljem nivou od drugih kompanija. Zavisnost od proizvođača će se takođe osamdesetih godina dokazati u praksi, naročito sa pojavom kompakt-diskova, budući da će Hungaroton zbog njih uspostaviti saradnju najpre sa Polidorom, a kasnije sa japanskim Denonom.

Autor Milan Milojković
Urednica Sanja Kunjadić