Antonio Kartelijeri i muzika na dvoru Lobkovica

Kartelijeri je rođen 27. septembra 1772. godine u Gdanjsku, koji je samo dve godine nakon toga anektirala Prusija. Njegovi roditelji bili su operski pevači italijanskog, odnosno baltičkog nemačkog porekla, a Kartelijeri je svoju mladost proveo u Berlinu. Kao osamnaestogodišnjak, dobio je položaj kapelmajstora poljskog grofa Mihala Kazimira Oginskog, koji je posećivao kako prusku, tako i austrijsku prestonicu, što je Kartelijeriju omogućilo da se upozna sa dostignućima bečke kompozitorske škole, kao i da pohađa časove kontrapunkta i kompozicije kod Johana Georga Albrehtsbergera i Antonija Salijerija. Za njegovu karijeru ključan je bio prvi javni nastup, u sklopu koncerta bečkog Društva prijatelja muzike u martu 1795. godine, na kojem je izveden njegov oratorijum Joas, kralj Judeje. Pisan na popularni libreto Pjetra Metastazija, oratorijum donosi pripovest o Joasu, kralju drevne Judeje, čiji je dolazak na presto bio vezan za krvave obračune u kraljevskoj porodici. Kartelijeri je radikalno skratio Metastazijeve rečitative, postavljajući akompanjato rečitativ kao standard, što mu je omogućilo da oba dela oratorijuma uobliči kao koherentne dramatsko-muzičke celine u tada savremenom simfonijskom stilu bečke škole. Antonio Kartelijeri za svoju partituru bira u to vreme najveći sastav orkestra, sa udvajanjem svih duvačkih instrumenta i čak tri trombona, postavljajući pred instrumentaliste neretko visoke tehničke zahteve.

Nakon koncerta u Beču na kojem je Kartelijeri 1795. godine prikazao svoj oratorijum, knez Lobkovic nije žalio truda da ubedi mladog kompozitora da napusti službu grofa Oginskog i da se prihvati mesta kapelmajstora na njegovom bečkom dvoru, koji je između ostalog imao i orkestar i na kojem su se priređivali polujavni koncerti simfonijske muzike. Koncert premijernog izvođenja Kartelijerijevog oratorijuma u istoriji muzike je, međutim, ostao ubeležen kao prvi bečki javni nastup Ludviga van Betovena kao pijaniste, na kojem je ovaj autor izveo svoj Koncert za klavir u Ce-duru broj 1 opus 15. Betovena je takođe u ovom periodu stipendirao Lobkovic, a niz njegovih orkestarskih dela, uključujući i Simfoniju Eroika, premijerno će biti izvedeni u domu kneza, u saradnji sa kapelmajstorom Antoniom Kartelijerijem.

Autor Srđan Atanasovski
Urednica Sanja Kunjadić