Nedostatak prostora, ljudi i tehničke opremljenosti – arhivi u Srbiji suočavaju se sa nizom izazova

Dečanska povelja iz 14. veka, prve srpske novine, Vukov Riječnik, govori iz skupštine od pre 100 godina – samo su deo onoga što danas čuva Državni arhiv Srbije.

"Istakao bih da se ovde čuvaju originalnih prvih šest ustava iz perioda Kneževine i Kraljevine Srbije. Jedan od najznačajnijih dokumenata koje čuvamo je i telegram objave rata Austrougarske Srbiji od 28. jula 1914. posle koga je, zapravo, i u usledio Prvi svetski rat", kaže Dušan Guteša iz Državnog arhiva Srbije.

U Državnom arhivu Srbije u Beogradu nalazi se oko 14 kilometara arhivske građe, sačuvane od propadanja i nestajanja.

"Državni arhiv Srbije suočava se sa mnogim izazovima. Prvo možemo navesti nedovoljan broj zaposlenih, a potom svakako i jednu vrstu nedostatka tehničke opremljenosti u ovim novim okolnostima kada nam se nameću pitanja elektronskog dokumenta i njegovog nastanka", objašnjava Guteša.

Pod upravom Državnog arhiva nalazi se 36 arhiva širom Srbije koji brinu iste brige.

"Situacija je vrlo slična i u svim arhivima koji su u mreži arhiva Republike Srbije, s tim što te stvari donekle zavise i od sluha lokalnih samouprava koje su, zapravo, osnivači tih arhiva i koji im obezbeđuju sredstva za rad. Naglasio bih da je u toku implementacija jedinstvenog informacionog sistema za sve arhive i da je to jedan imperativa koji se sada nameće", ističe Guteša.

Novo doba kao imperativ postavlja digitalizaciju 

U arhivima širom Srbije čuva se oko 180 kilometara arhivske građe, a imperativ koje novo doba postavlja arhivima je i digitalizacija.

Guteša kaže da se digitalizacija odvija po utvrđenim petogodišnjim planovima i programima i da se određuju prioriteti, pa se najpre digitalizuje građa iz fondova koji su najstariji i najvredniji.

"Sve to na neki način ukazuje koliko je složena delatnost arhiva i koliko su oni važni za očuvanje identiteta jednoga društva, koliko su važni kao dokazi postojanja", naglašava Guteša.

Prema pravilu, 30 godina od nastanka važan dokument završava u državnom arhivu. Na Međunarodni dan arhiva, ova institucija ukazuje i na nedostatak prostora za građu koja im neprestano pristiže.