Neimar Napulja, italijansko južno pitanje i mafijaški sin

Lične i kolektivne nepravde, ne samo sportske, kod fudbalskih fanatika završavaju se nekakvom kosmičkom pravdom u vidu trijumfa i/ili osvojenog trofeja voljenog tima. Navijači Napolija to najbolje znaju i osećaju. 

Transparent s porukom: "Ne znate šta ste propustili", pojavio se u noći slavlja prve titule šampiona Italije u istoriji Fudbalskog kluba Napoli 1987. godine. Parola je bila upućena onima koji počivaju na jednom gradskom groblju.

Ovih dana atmosfera na ulicama Napulja slična je onoj kada je grobljanska krilatica okačena, jer je Napoli treći put u istoriji osvojio Skudeto i to sa dvocifrenom razlikom u odnosu na rivale sa severa zemlje.

Prvi put bez Maradone u timu.

Doskora delovalo je nezamislivo da će se u Napulju veseliti kao 1990. godine, kada je u ekipi s juga Italije bitisao Argentinac.

Međutim, 33 godine kasnije, navijači kluba napravili su novu efuzivno-eksplozivnu eskalaciju radosti na ulicama grada. 

I ne samo to, polet su pokazali i građani u Argentini, takozvani maradonisti, a zasigurno i oni koji zdušno bodre Napoli iz zatvorskih ćelija.

"Nek moje ime od sada znači pravda"

El Pibe de Oro, kako glasi popularni Maradonin nadimak, krajem jula 1984. godine stigao je u Napulj, usred društveno-ekonomskih sukoba u Italiji.

Četiri godine pre njegovog dolaska, zemljotres jačine 6,9 jedinica Rihterove skale razorio je Irpiniju, oblast oko Avelina, grada na jugu Italije, udaljenog 50 kilometara od Napulja. U zemljotresu, živote je izgubilo oko 2.500 ljudi.

Prevashodno turistička branša, ali i celokupna privreda već siromašne regije bila je razorno pogođena s velikim posledicama po ekonomiju stanovništva.

Rekonstrukcija infrastrukture do danas nije završena, a u pojedinim kvartovima Napulja i dalje su vidljive posledice potresa na zgradama, ostaci ruševina još nisu u potpunosti uklonjeni.

Maradona je predstavljen na stadionu San Paolo pred oko 80.000 gledalaca koji su s njim počeli da sanjaju velike snove.

"Ono što mogu da obećam navijačima je da ću ostaviti sve što imam na terenu da bih mogao da se barem delimično odužim velikom iskazivanju vaše naklonosti", rekao je Maradona prilikom predstavljanja.

Napolitanci su mu verovali, a uz to, za vreme njegovog boravka pružali su mu bezuslovnu ljubav – u nadi da će Maradona biti njihov vodič na putu društvene potvrde u zemlji, jer je Napulj bio politički eksploatisan, a građani sve češće izopštavani iz društva.

S Maradonom u timu, južnjaci, često pogrdno nazivani teronima, ostvarili su najveću pobedu – odbacili su prezir i diskriminaciju građana iz industrijski razvijenog severnog dela zemlje.

Maradona je u Napulju bio kao glavni lik u Haustorovoj pesmi – Šejn. Bacao je belu rukavicu u lice svakome ko je uvredio Napulj i njegove stanovnike. El Pibe je pokazivao fudbalsku drskost i surovost demonstrirajući silu s iskazivanjem više pravde.

"Postojao je jasan osećaj da jug ne može da pobedi sever! Išli smo da igramo protiv Juventusa u Torinu i postigli smo pet golova (20. novembar 1988. Juventus – Napoli 3:5). Znate li šta znači kada južnjački tim postigne pet pogodaka advokatu Anjeliju", retorički upitno istakao je Maradona u jednom intervjuu prisećanja.

Đovani Anjeli bio je predsednik Juventusa, a u medijima je nazivan patrijarhom familije Anjeli i jednim od rodonačelnika italijanskog kapitalizma.

Ukratko, milozvučno nazvan – Đani, vladao je Torinom, automobilskom industrijom, ekonomijom, establišmentom i, na kraju, javnim mnjenjem, što ga je činilo eksponentom severnog industrijalizma. Bio je poznat kao L'Avokato iliti Advokat.

Za Napulj Maradona je značio oslobođenje, iskupljenje i spasenje, a Argentinac je zaista dokazao da siromašni jug može da pobedi bogati sever.

Sportski uspesi postignuti sa Maradonom u timu, na koncu, ubrzali su i infrastrukturni razvoj grada, makar u Fuorigroti, kvartu gde se nalazi stadion koji sada nosi njegovo ime.

Zlatni dečko je poput mnogobrojnih umetnika promenio živote Napolitanaca. Pokazao im je novu realnost, što je donelo nadu u fudbalsku radost.

Nije preterano reći i da je Maradona pronašao sebe u Napulju. Anarhičan i neposlušan. Prihvatio je u potpunosti sve ono što su mu građani tih godina pružali, a dao im je dušu i doneo nešto trofeja...

S najboljim igračem sveta u timu Napoli je osvojio dve titule prvaka Italije, po jedan Kup i Superkup države, ali i Kup Uefa.

Proslava treće titule u istoriji kluba u gradu je počela i nema naznaka kada bi sve moglo da utihne. S tim u vezi, građani Napulja svog Maradonu nisu zaboravili, a kako i da zaborave nekoga ko je svakodnevno s njima!?

Dijego je na zidovima, balkonima, u prodavnicama i, što je najvažnije, u srcima Napolitanaca. Dijego je Napulj!

Južno pitanje pod znakom pitanja

Tokom 19. veka u Italiji, jačala je nacionalna svest o ujedinjenju svih italijanskih država u jednu, jedinstvenu zemlju, s idejom podjednakog razvoja dotadašnjih regija.

Međutim, nakon ujedinjenja 1871. godine, nije uspostavljen ravnomeran ekonomski, kulturni i društveni rast i razvoj na teritoriji cele zemlje.

Iz godine u godinu društvene razlike između severa i juga su se povećavale, a nije bilo jasnih planova za suzbijanje izraženog siromaštva na jugu Italije.

Vođa Komunističke partije Antonio Gramši popularizovao je takozvano "južno pitanje" 1926. godine, pre nego što ga je Musolinijev režim osudio na zatvorsku kaznu, gde je i preminuo 1937. godine.

Pojam se odnosio na ravnomeran razvoj države. Međutim, podjednak prosperitet nije bio implementiran, zbog niza sada već istorijskih, a tada kapitalističkih težnji pojedinih političkih i industrijskih lidera na "čizmi".

Sveopšta nestabilnost u Evropi s početka 20. veka, ali i u periodu između dva svetska rata u kome su se stvarali novi ideološki pokreti doveli su do fenomena u Italiji kao što su recimo migracija stanovništva na sever zemlje ili u inostranstvo.

Razbojništvo i mafija koja se u Napulju obično naziva Kamora, tada je izraženo počela da utiče na živote gotovo svih ljudi.

Nakon Drugog svetskog rata, društveno-ekonomski jaz u Italiji postajao je sve uočljiviji, a krajem sedamdesetih i početkom osamdesetih godina dostigao je vrhunac.

Manifestovao se duboki ekonomski disbalans društva koji između severne i južne Italije još traje.

Diploma primenjenog člana Kamore

Život Fudbalskog kluba Napoli može se podeliti na period pre i posle Maradone. Sve ono što se događalo nakon afere Argentinca, a u vezi sa konzumacijom kokaina i njegovom petnaestomesečnom suspenzijom 1991. godine i kasnijim odlaskom iz tima, može stati u naziv poglavlja – početak propasti.

Sve do 2004. godine, Napoli je bio na sportskoj klackalici. Ispadanje iz Serije A i povratak u dva navrata, da bi konačno u avgustu te godine bio proglašen stečaj kluba zbog višemilionskih dugova.

Filmski producent Aurelio de Laurentis je iste godine kupio Napoli, kada je ujedno i započet uspon, počevši od najniže lige Italije.

Međutim, uticaj navijača ne samo u Napulju već i u celoj državi tokom prve dve decenije 21. veka nije bio isključivo u cilju bezuslovne ljubavi prema timovima, već i borba za prevlast u mafijaškim krugovima. Za to je najzaslužniji recidiv prošlosti italijanskog društva.

Najočitiji primer uticaja kriminala na tribinama bio je u finalu italijanskog kupa 2014. godine u Rimu, na meču između Napolija i Fjorentine.

Naime, vođa navijača Napolija Đenaro de Tomazo, među huliganima poznat i kao Đeni Karonja, bio je u centru pažnje, budući da se očekivao njegov znak za početak utakmice koja je kasnila u razdoblju od jednog poluvremena bez zaustavnog vremena.

U slobodnom prevodu s italijanskog Đenarov nadimak bi mogao da se interpretira kao "svinja", odnosno "mrcina".

U majici s natpisom "Speziale Libero", Đeni Mrcina slao je poruku podrške Antoniju Specijaleu, navijaču Katanije koji je 2007. godine usmrtio policijskog inspektora Filipa Racitija na meču protiv Palerma. Za to ubistvo, Specijale je dobio kaznu zatvora od osam godina.

Scene u kojima navijači ne dozvoljavaju da finale Kupa 2014. godine počne, nemo su posmatrali čelnici Fudbalskog saveza Italije i tadašnji premijer države Mateo Renci, inače nekadašnji gradonačelnik Firence i navijač Fjorentine.

Pregovore o početku finala vodili su čelnici Rima i kapiten Napolija Marek Hamšik i s druge strane vođa navijača tima s juga Italije.

Početni sudijski zvižduk odobrio je niko drugi do Đeni Karonja, prećutnom mimikom, jedva primetno pomerajući glavu u znak odobravanja.

Međutim, Đeni nije običan navijač, fanatik, huligan, već je "diplomirao" u Kamori, budući da mu je pokojni otac Ćiro de Tomazo bio šef jednog ogranka ozloglašenog kriminalnog klana.

Đeni je pojavom širio strah sve do 2017. godine, kada je uhapšen u velikoj akciji države protiv mafije na jugu Italije.

Bez obzira na to što je u zatvoru, Đeni, kako pišu italijanski mediji, i iz ćelije "povlači poteze" kada je reč o navijačkog grupi Napolija pod imenom Mastifs.

U izveštajima italijanskih medija kolaju priče o tome da je Đeni među prvima saznao da će Karlo Ančeloti 2018. godine postati trener Napolija, kao i to da u ćeliji redovno gleda uživo utakmice voljene ekipe.

S toga nije teško pretpostaviti da se u blizini kafeterije "Ugao slobode" u južnom delu Napolija gde se nalazi zatvor mogla osetiti radost zbog nove titule voljenog kluba Đenija Mrcine.

Bajke često nemaju srećan kraj

Maradona je grad ruševina uzdigao do italijanskog trona i evropskog fudbalskog vrha.

Kviča Kvarackelija, Viktor Osimen i ostali junaci Napulja, predvođeni iskusnim Lučanom Spaletijem, podsetili su da je fudbal igra u kojoj David može da pobedi Golijata, samo ukoliko je dovoljno precizan.

Moderne fudbalske bajke često se završavaju tužno. Setimo se Lestera. Premda, od svega što ostaje na kraju je sećanje koje živi u pričama navijača i hroničara.