Muzej zvuka – Rekvijem Antoana de Fevena

Ovaj franko-flamanski kompozitor potiče iz porodice sitnih plemića koja se krajem 14. veka preselila u Aras, gde je otac Antoana de Fevena radio kao sudija. Kao mlađi sin, rođen oko 1470, De Feven nije nasledio ovu poziciju, već se posvetio muzici i kao dečak napustio Aras. Nije ostalo sačuvano dovoljno podataka koji bi nam osvetlili njegov životni i umetnički put, ali se pretpostavlja da nikada nije otišao u Italiju, koja je inače bila uobičajena destinacija za franko-flamanske autore sa kraja 15. i prve polovine 16. veka. U svojim dvadesetim godinama se zamonašio, a pesnik Gijom Kreten ga je nakon smrti nazvao „majstorom Antoanom Fevenom”, što je moglo da ukazuje da je stekao univerzitetsko zvanje, ali isto tako i da je naziv „majstora” zaslužio zahvaljujući svojim dostignućima u oblasti muzike. De Feven je najverovatnije veći deo života proveo u Parizu, gde je bio ili član dvorske kapele, ili blizak ovoj instituciji. Naime, sačuvano je jedno pismo iz 1507. godine, u kojem kralj Luj XII piše iz severne Italije, zahtevajući da mu iz Pariza pošalju jedan portret i jednu De Fevenovu šansonu „kako bi ih predstavio italijanskim damama”. Takođe, u jednoj zbirci koja je pripadala dvorskoj kapeli, ostali su sačuvani moteti i šansone ovog autora, dok najsigurniji dokaz predstavlja zapis u jednoj hronici da je De Feven bio „sveštenik, pevač kralja Luja XII, koji je umro u gradu Bloa”. Pretpostavlja se da je godina njegove smrti bila 1512.

Ono što nam govore De Fevenova dela, jeste da je bio blizak krugu Žoskena de Prea, te da je ili bio njegov učenik, ili sledbenik. Njegov imitacioni rad i složen kontrapunkt koji je prožimao sve glasove, otkriva da je prihvatio najsmelije i najinovativnije težnje u onovremenoj muzici. O tome svedoče i njegove mise, koje u najvećem broju pripadaju tipu mise-parodije, zasnovane na materijalima drugih popularnih dela tog doba. U tom smislu, De Feven je uz Žana Mutona i Antonijusa Divitisa, kolege iz francuske kraljevske kapele, bio jedan od najznačajnih predstavnika ovog oblika, koji su najpre koristili Okegem, Obreht i De Pre.

„Rekvijem za Anu od Bretanje”, upućuje na događaje iz 1514. godine, kada je Francuska odala počast ženi koja je ostala upamćena u istoriji kao njena „dvostruka” kraljica – odnosno supruga dva uzastopna kralja, Šarla VIII i Luja XII. Još tokom života, uživala je veliko poštovanje i ugled, kako svog Bretonskog vojvodstva, za čiju autonomiju se kontinuirano zalagala, ali i Francuske, koja je njenom udajom za Šarla dodatno osnažena pripajanjem ove bogate teritorije. Ana je umrla u zamku Bloa sa 37 godina, a njen drugi suprug, Luj XII organizovao je izuzetno bogat pogreb, koji je uključivao ceremonije u zamku, potom procesiju kojom je njeno telo preneseno u Pariz, to jest katedralu Notr Dam i na kraju pogreb u kraljevskoj kapeli u San Deniju. Svi detalji ovog složenog rituala sačuvani su u bogato iluminiranom rukopisu njenog heraldičara Pjera Šoka, čije čak 32 bogato kopije i danas postoje. U njemu Šok opisuje da je bilo uobičajeno da se nad telom kralja ili kraljice, nakon smrti izvode „službe za mrtve”, te da su nad Aninim odrom „misu Svetog duha najpre izveli franjevci, potom Gospinu misu dominikanci, da je treći bio Rekvijem, koji su otpevali pevači Kraljevske kapele i potom onaj u izvođenju Kapele pomenute dame”. Budući da je Antoan de Feven do 1512. godine predvodio Kraljevsku kapelu, njegov Rekvijem se sigurno nalazio na repertoaru ovog ansambla, a njegovo blisko prijateljstvo sa kraljem, čini verovatnim da je izbor za dostojan oproštaj od francuske kraljice, bila upravo muzika ovog autora.

Urednica emisije: Ivana Neimarević