Amilkare Ponkijeli: Đokonda

Nove opere u Italiji, pisane u periodu od premijere Doncetijevog „Don Paskvalea” 1843. do pojave verističkih kompozitora s kraja XIX veka, nisu se zadržale na repertoaru, osim ako im autor nije bio Đuzepe Verdi. Jedino u slučaju Ponkijelijeve „Đokonde”, kao i Boitovog „Mefista” pronalazimo izuzetak, u kontekstu potpune dominacije verdijanske drame kako pozornicama, tako i kanonizovanom repertoaru italijanske opere druge polovine XIX veka.

Prvo izvođenje Ponkijelijeve lirske drame „Đokonda” upriličeno je u milanskoj Skali 8. aprila 1876. godine. Libreto po motivima komada Viktora Igoa „Anđelo, tiranin Padove” napisao je upravo Arigo Boito, pod svojim pesudonimom Tobia Gorio, očiglednim anagramom sopstvenog imena i prezimena. Ponkijeli je imao dosta rezervi prema ovom projektu, kao i prema samom libretu koji se oslanjao na model francuske velike opere. Široko postavljena radnja, brojne baletske i žanr scene, nisu mu odgovarale, ali je opera toplo primljena na premijeri. U naredne četiri godine Ponkijeli će revidirati partituru, dodavaće nove numere, a delo će se izvoditi u Veneciji, Đenovi i Rimu. Konačna verzija „Đokonde” iz 1880. godine, u obnovljenom izvođenju u Skali, postigla je trijumfalnih uspeh. Najpoznatija numera iz opere „Đokonda” je baletski divertisman Igra časova koje je ovekovečena i u antologijskom Diznijevom animiranom filmu „Fantazija” – to je poznata sekvenca sa nilskim konjima u baletskoj odeći, dok je arija Nebo, more postala deo tenorskog, solističkog repertoara. U operi susrerećemo spoj operskih stilova epohe u kojoj je nastala – verdijanski uticaj na melodiju, horske pasaže sa elementima lokalne "vencijanske" boje, monologe koji ukazuju na svet opera ruske škole, vagnerijansku orkestraciju, plesove i baletske scene karakteristične za francusku veliku operi, kao i finale koje anticipira dolazak verizma samo nekoliko godina kasnije.

Radnja opere Đokonda, smeštena je u Veneciju, u XVIII veku, gde zli spletkaroš i špijun Barnaba pokušava da se domogne lepe operske pevačice Đokonde. Ona je zaljubljena u kapetana Enca Grimalda, bivšeg verenika Laure Adorno, supruge moćnog venecijanskog patricija Alvizea Badoera. Enco i Laura planiraju beg, koji biva osujećen, ali ipak, na kraju, uz pomoć Đokonde, koja se nesebično žrtvuje, uspevaju u svom naumu.

Urednica emisije: Ksenija Stevanović