Aleksandar Pavlović: povodom knjige „Homer i Huso” Alberta Lorda

Knjigom Homer i Huso Biblioteka „Dvadeseti vek” zaokružuje prevod naučnog opusa američkog naučnika Alberta Bejtsa Lorda, čiji je ključni rad o teoriji usmenog pesništva i homerskom pitanju – Pevač priča (u originalu: The Singer of Tales) objavila još 1990. godine. Kako nas obaveštava Aleksandar Pavlović, knjiga obuhvata izbor od osam Lordovih tekstova koji se bave južnoslovenskom usmenom tradicijom ili referišu na nju, a do sada nisu prevođeni na srpski jezik. Šest radova preuzeto je iz njegove knjige Epski pevači i usmena tradicija (objavljene 1991), jedan iz posthumno objavljenog izbora njegovih tekstova Pevač nastavlja priču (iz 1995), dok je naslovni tekst „Homer i Huso” izvorno objavljen u delovima u tri broja naučnog časopisa Transactions and Proceedings of the American Philological tokom 30-ih i 40-ih godina prošlog veka.

U ovom poslednjem, naslovnom tekstu, Lord razmatra srodnosti i razlike između dve velike epske tradicije, starogrčke i južnoslovenske (uže uzevši, bošnjačke) koje oličavaju dva velika pesnika, Homer i Ćor Huso, to jest Huso Husović iz Kolašina, legendarni pevač specifičnog stila ukrašavanja i obogaćivanja pesama, koji je po tradiciji bio učitelj guslara od kojih su pesme učili najpoznatiji pevači generacije Avda Međedovića, Saliha Ugljanina i drugih. Američki naučnik veruje da je Ćor Huso stvarna istorijska ličnost, što mu je na izvestan način potkrepljenje za tezu (koju zastupa zajedno sa američkim naučnikom Milmanom Perijem) da su Ilijada i Odiseja delo jednog, vanredno nadarenog usmenog pesnika koji je, u periodu pojave i širenja pismenosti u Staroj Grčkoj, zapisivaču diktirao svoje spevove. Otuda Lord u jednom od tekstova iz ove knjige naziva Međedovića „istinskim Homerom“, jer on pokazuje kako nadareni, nepismeni pesnik sa dubokim osećajem za usmenu tradiciju može da iznedri i usmeno izvede ep dužine Ilijade i Odiseje, što je Međedović majstorski demonstrirao u svom izvođenju Ženidbe Smailagić Meha.

Čitao je Aleksandar Božović.
Urednica Tanja Mijović.