Gabrijel Fore: Penelopa

Sadržaj prati poslednja pevanja Homerove Odiseje, odnosno trenutak povratka junaka na rodnu Itaku. U centru dešavanja je Odisejeva supruga Penelopa, koja je dvadeset godina odolevala pritiscima da se uda i time da preda u ruke nekom drugom Odisejev presto.

Ova lirska poema u tri čina, kako ju je Fore naslovio u originalu, francuski autor je počeo da stvara na sugestiju pevačice Lisijen Breval, koja mu je preporučila tekst Renea Fošoaa o Odiseju i Penelopi. Fore je započeo rad na partituri 1907. godine, ali kako se tada nalazio na čelu Pariskog konzervatorijuma, to je značilo da je jedino slobodno vreme za komponovanje imao tokom letnjeg raspusta. Zbog toga mu je bilo potrebno pet godina da dovrši operu. Praizvođenje dela je upriličeno u operi Monte Karla 4. marta 1913. godine, a Fore je ovaj događaj smatrao nekom vrstom probe pred parisko izvođenje dva meseca kasnije u Teatru Šanzelize. Publika je dobro primila delo, ali su ubrzo pažnju javnosti privukle premijere „Ruskog baleta” Sergeja Djagiljeva – Igre Kloda Debisija i Posvećenje proleća Igora Stravinskog. Kada je 1919. godine, Penelopa obnovljena u Operi Komik, ona više nije bila, po standardima tadašnjeg Pariza i njegove uzavrele umetničke produkcije, ni malo aktuelna, ni interesantna. Ipak, delo je imalo još nekoliko postavki u periodu do 1943. godine, da bi u posleratnom periodu izvođena retko, poslednji put 2005. na Operskom festivalu u Veksfordu. Kao i operu Arijana i Plavobradi Pola Dikaa, koja potiče iz istog perioda, i Foreovu Penelopu su izuzetno cenili sami muzičari, ali ona nije uspela da se zadrži na repertoaru. Ovo delo je u svojoj osnovni nepretenciozno i nimalo spektaktularno. Ono se ne bavi komplikovanim ili tragičnim ljubavima, već jednim dobrim i uspešnim brakom uprkos svih spoljnih izazova i nedaća. Muzički gledano, Fore je priču o Penelopi i Odiseju izveo svedenim i ekonomičnim muzičkim sredstvima u kojoj psihološke i emotivne nijanse dolaze do izražaja iz drugog plana. Pored toga, kompozitor koristi lajtmotive u vagnerijanskom ključu, dok je orkestar i pored svog kamernog zvuka, korišćen na simfonijski način, dok su vokalne linije lirske, uz poštovanje i razumljivost samog teksta.

Urednica Ksenija Stevanović