Žene u muzici

Na muzičkoj sceni Engleske u drugoj polovini osamnaestog veka posebno mesto imala je Elizabet Tarner, pevačica, kompozitorka i čembalistkinja koja je bila aktivna na londonskim pozornicama u periodu između 1740. i 1756. godine. Međutim, biografski podaci o ovoj umetnici su oskudni, tako da godina njenog rođenja nije poznata, dok se kao godina smrti navodi 1756, izvedena na osnovu izveštaja iz tadašnje štampe. U novinskim izvorima dokumentovani su i podaci vezani za njen angažman među kojima je zabeležen i nastup marta 1744. godine, a na osnovu referenci može se zaključiti da je reč o umetnici čiju je karijeru prekinula prerana smrt. Prema dostupnim izvorima saznajemo da je Tarnerova rado učestovala na koncertima humanitarnog karaktera koji su u Londonu u osamnaestom veku imali veliku popularnost. Pored toga, njena karijera bila je vezana i za Georga Fridriha Hendla, u čijim oratorijumima je često nastupala kao solistkinja, kao i za Vilijama Bojsa koji joj je poveravao solističke partove u horskim koncertima koje je i sam dirigovao. Izvori navode da je avgusta 1755. imala zapažen koncert sa Bojsom, a to je i poslednji zapis o javnom nastupu ove umetnice.

Pored izvođačke prakse, Elizabet Tarner je bila aktivna i kao kompozitorka. U njenom do sada otkrivenom opusu su dve objavljene zbirke: u prvoj iz 1750. nalaze se obrade engleskih narodnih pesama, dok druga, iz 1756. godine, donosi devetnaest pesama komponovanih na stihove britanskih pesnika, praćenih sa šest lekcija za čembalo. Žanr lekcija imao je u tom periodu važno mesto u Engleskoj, što potvrđuju i zbirke Henrija Persla i Elizabete de Gambarini. Uz zbirke Lekcija za čembalo Elizabete de Gambarini, zbirka Elizabet Tarner iz 1756. godine ima izuzetnu istorijsku vrednost pošto predstavlja prva muzička dela za klavijaturne instrumente koje je komponovala i objavila jedna žena. Iako se u naslovu navodi da su u pitanju lekcije, dela zapravo imaju karakteristike svita od kojih se svaka sastoji od više kratkih stavova, odnosno igara, poput menueta, gavota i žiga. Izvori navode da je ovo izdanje imalo gotovo 350 pretplatnika među kojima su bili i sam Hendl i Bojs, što potvrđuje ugled autorke u tadašnjem muzičkom životu Londona. Stil ovih komada-lekcija pokazuje kontinuitet sa tradicijom engleske i italijanske muzike, od Persla i Korelija, preko Morisa Grina, do samog Vilijama Bojsa. Time je stvaralaštvo Elizabet Tarner uklopljeno u tokove engleske muzičke prakse sredine osamnaestog veka, a njena dela osvetljavaju dragocen autorski doprinos jedne umetnice u pretežno muškom profesionalnom okruženju.

U želji da podari novi život muzici Elizabet Tarner, čembalistkinja Kostanca Leuci, rođena 1994. u Bolcanu, koja je studije ovog instrumenta pohađala na Konzervatorijumu u Trentu, održava koncerte u kojima kombinuje izvođenje sa predavanjima o životu ove engleske autorke. Pored solističkih koncerata sa repertoarom koji obuhvata i ostvarenja italijanskih, nemačkih i francuskih autora, muzicira i sa brojnim ansamblima i orkestrima u Italiji i inostranstvu.

Urednica Irina Maksimović Šašić