Muzika viva – 70. Međunarodni Rostrum kompozitora

Elizabet Harnik, austrijska pijanistkinja i kompozitorka, stvorila je raznovrstan opus brisanjem žanrovskih granica putem različitih saradnji na polju improvizovane muzike, interdisciplinarnih projekata i savremenog kompozitorskog jezika. Kao improvizator, ona radi unutar zvučnog sveta inspirisanog elektro-akustikom, koristeći se specifičnim prepariranjima i proširenim tehnikama, uz pomeranja granica klavira. Njen stvaralački opus obuhvata veći broj ostvarenja za solo klavir, kamerna i orkestarska dela i kompozicije za različite ansamble. Studije kompozicije pohađala je kod Beata Furera na Univerzitetu za muziku i izvođačke umetnosti u Gracu, a u Vilnjusu se predstavila vokalnom kompozicijom spirat adhuc amor. Ovo delo inspirisano je stihovima antičke pesnikinje Sapfo, tačnije odom u kojoj ona istražuje pojam lepote. Kompozitorka razvija ideju da je najlepša stvar ono što volimo, uvodeći i koncepte aktivne ljubavi i brige Eriha Froma.

Selekciju Bugarske predstavljao je Adrian Pavlov. Rođen je 1979. godine u Sofiji, a studije je završio na Visokoj školi za muziku „Hans Ajzler” u Berlinu, u klasi Hanspetera Kiburca. Pored komponovanja, aktivan je i kao dirigent i pijanista. Kompozicija Moto per-i-petuo inspirisana je kako sećanjima, tako i slutnjama. U ovoj kompoziciji, autor se okreće stvaralaštvu Albana Berga, preciznije njegovoj nedovršenoj Pasakalji za orkestar, na kojoj je kompozitor radio 1913. godine. Jedan prepoznatljiv motiv iz ovog dela – u deonici kontrabasa i ksilofona – Pavlov analizira, razlaže i potom ponovo konstruiše, stvarajući nove veze između njih, uključujući i aluziju na melodiju iz bugarskog folkora. Sama atmosfera dela je tmurna i zastrašujuća, kao slutnja nekog velikog prevrata koji nam predstoji.

Letonska autorka Ana Fišere stvara u gotovo svim tradicionalnim muzičkim žanrovima, kao i u oblasti elektronske muzike i multimedijalnih instalacija. Ona inspiraciju pre svega pronalazi u prirodi, ali i svojstvima zvuka, kojem pristupa kao živom organizmu iz kojeg izrasta svaka muzička forma. Kompozicija Isi-hija naziv je dobila po grčkoj reči za mirno more bez vetra. Parmenid u svojoj didaktičkoj pesmi „O prirodi” u razgovoru sa boginjom, navodi da um mora postići isto stanje mira kako bi mogao da krene na put ka istini, nasuprot sveta privida koji se stvara mišljenjem ljudi.

Selekciju Letonije predstavljao je i Platons Buravickis, svestrani autor koji stvara u različitim muzičkim žanrovima, od akustičkih do elektronskih. Njegovu muziku često opisuju kao „agresivno lepu”, a karakterišu je kompleksne strukture, emocionalna dubina i tehnička inovativnost. Buravickis je posebno zainteresovan za odnos ljudi i mašina, te često u svoja dela inkorporira elemente zvučne sinteze, algoritmičkih proračuna i improvizacije. U svojoj kompoziciji Iskra, on posmatra koncept varnice kao katalizatora stvaranja i promene. Ovi termini nas asociraju na inspiraciju, paljenje motora, ali i započinjanje kreativnog procesa. Iskra, ili varnica, su istovremeno i uzrok i posledica, koje aktiviraju eksploziju energije i ideja. Autor povlači paralele između ovog koncepta i različitih fenomena, od hemijskih reakcija do astronomskih pronalazaka. Na kraju, iskra predstavlja i simbol nade za budućnost ispunjenu progresom, jednakošću i novim otkrićima.

Urednica emisije: Ivana Neimarević