Luka Ileterati: Od čega filozofija leči? (2)

Savremeni italijanski filozof Luka Ileterati napravio je jedinstveni spoj u savremenoj filozofiji: povezao je Deridinu dekonstrukciju i Hegela. Ta se kombinacija čini gotovo nemogućom jer Hegel je upravo bio jednom od glavnih tema dekonstrukcije, no, vremenom, kako se dekonstrukcija odbijala od njega, Ileterati je Hegela počeo da čita drugačije od onih načina koje je nametnula tradicija. Jedan od učinaka tog neobičnog spoja jeste tumačenje najmanje čitanog segmenta Hegelove filozofije: filozofija prirode. Otud Ileteratijeva naglašena osetljivost na razliku između duha i materije, razliku koja je milenijumima išla u korist duha. Ileterati, međutim, ne pristaje na takvu raspodelu pojmova, a njegov tekst o velikom italijanskom piscu Primu Leviju, hemičaru, čoveku koji je preživeo Aušvic, upravo dekonstruiše odnos između duha i materije. Sam Levi mu, u svom izvanrednom romanu "Periodni sistem", daje obilan i dragocen materijal. Levi je, naime, u Aušvic odveden kao talentovani hemičar i upravo hemiji zahvaljujući on je preživeo logor smrti (i to opisao u možda najboljoj knjizi o Aušvicu "I to je čovek?"). U "Periodnom sistemu", pak, u poglavljima koja nose imena hemijskih elemenata, Levi govori o svome životu, pa i o svom boravku u Aušvicu, praveći paralele između života ljudi i ponašanja elemenata. No, taj Levijev postupak nije tek dosetka ili proizvoljno uspostavljen odnos između dve heterogene oblasti, već se, otkriva Ileterati, u Levijevom odnosu prema hemiji, odnosno materiji, nalazi i jezgro otpora prema fašizmu koji upravo veliča duh. Taj momenat čini jezgro Ileteratijevog teksta, da bi se u igru uveli  i pojmovi čistote (čistota rase, etničko čišćenje) i nečistote (koja je za život konstutivna, odnosno svaki poziv na čistotu, uvek i bez razlike, smrdi na fašizam).

U drugom svom tekstu, "Od čega filozofija leči", Ileterati je još eksplicitniji: filozofija leči od filozofije same, ukoliko se filozofija odveć bavi duhom i stvarima duhovnim. Priljubljena za duh i duhovnost, ta i takva filozofija će, nužno, u jednom trenutku da potraži čist ipročišćen teren, kakav se, inače, u životu ne može pronaći. Čišćenje terena od natruha materije i samog života u filozofskoj tradiciji poznato je i kao metafizika. Uostalom, razlog zbog kojeg su nacisti odvodili ljude u logore za istrebljenje bili su savršeno metafizički, dakle proizvoljni. Filozofija, utoliko, s jedne strane leči od gluposti, s druge od preterane količine duha koji se, ponovo, pojavljuje kao opasnost u samom srcu duhovnih nauka.

S italijanskog prevela Senka Jevtić
Čita Aleksandar Božović
Urednik Ivan Milenković