Tanasije Marinković: Ustavni identitet socijalističke Jugoslavije

Pod ustavnim identitetom se podrazumeva skup fundamentalnih odluka koje utemeljuju i ustrojavaju politički i društveni sistem jedne države. Na prvom mestu, to je pitanje vrednosti koje određuju datu političku zajednicu. Ustavni identitet, kao normativna i dinamička kategorija, predstavlja ono po čemu se ta politička zajednica izdvaja u odnosu na druge sebi slične zajednice i ono po čemu se ona razlikuje od svoje sopstvene predustavne prošlosti, kao i od svoga političkog identiteta, kao faktičke pojave. Nastala u Drugom svetskom ratu, iz partizanskog pokreta predvođenog Komunističkom partijom, socijalistička Jugoslavija je vrednosno počivala na marksističko-lenjinističkim ideološkim postavkama. Međutim, njen ustavni identitet je odražavao osobenosti te Jugoslavije u odnosu na njoj prethodeću Kraljevinu Jugoslaviju, ali i druge države socijalističkog bloka, nakon sukoba Tita i Staljina 1948. godine, kao i suprotstavljena shvatanja samog jugoslovenskog rukovodstva o tome kakva treba da bude ta država. U tom smislu, ustavni identitet socijalističke Jugoslavije se može podeliti na dva perioda, čiju vododelnicu čine Kardeljevi ustavni amandmani od 1971. godine, kojima je politički prethodilo uklanjanje Rankovića iz partijskog i državnog vrha na Brionskom plenumu 1966. godine. U prvom periodu dominirala je paradigma „partizanskog jugoslovenstva”, koja se ogledala u konceptu centralizovane socijalističke federacije Jugoslovena; dok je u drugom došlo do pražnjenja socijalističke Jugoslavije ne samo od centralizujućih i federativnih elemenata već i od njene jugoslovenske supstance, što je dovelo do njenog pretvaranja u „savez suverenih socijalističkih republika”. Tanasije Marinković će posebnu pažnju posvetiti analizi istorijskih, spoljnih i unutrašnjih političkih faktora koji su doveli do pomenutog oblikovanja ustavnog identiteta socijalističke Jugoslavije.

U sutrašnjoj emisiji možete slušati izlaganje Vuka Cucića „Upravno pravo u socijalističkoj Jugoslaviji: postojana klisurina ili lomljivi dub”.

Urednica ciklusa Tanja Mijović.