Erik Fasen: Rod i problem univerzalija (1/3)

U ovom radu autor oživljava analogiju između srednjevekovnog „problema univerzalija" i savremene kontroverze koju su katoličke institucije pokrenule protiv tzv. gender theory, rizikujući da u svom suprotstvaljanju rodnim studijama izjednače Prirodu i Boga.

Dve tradicionalno sukobljene strane u kontroverzi oko „problema univerzalija" jesu „realisti" i „nominalisti". Dok ovi prvi smatraju da su kategorije otisci stvarnosti („univerzalije"), koje postoje zahvaljujući tome što ljudi opažaju stvarni poredak u univerzumu i imenuju ga (poredak je, dakle, prisutan nezavisno od ljuskog opažanja), drugi smatraju da su kategorije samo imena (lat. nomina), stvari oko kojih se ljudi slažu, a „poredak" koji ljudi pritom vide je nešto što oni sami stvaraju, a ne nešto što zaista opažaju. Prema Fasenovom mišljenju, aktuelni religijski napadi na „rodnu teoriju" su samo jedan od primera ovog neprekidnog konflikta. Još od Simon de Bovoar, feminističke, a potom i rodne studije su nesumnjivo zasnovane na premisama društvenog konstruisanja (ili „nominalizma"), dok katolički neprijatelji roda mogu da se okarakterišu kao esencijalisti (ili „realisti"). U definiciji roda koja bi bila „prihvatljiva za katoličku crkvu" priznaje se da je rod podložan uticajima - bilo spoljašnjim, bilo unutrašnjim - kojima je izložena ljudska ličnost, ali neophodno je da se on „saobrazi prirodnom poretku koji je već dat u telu". Ova revidirana katolička definicija roda postavljena je u izričitu opoziciju prema feminističkom poimanju roda, prema kojem „stvarnost prirode uznemirava, pravi probleme i, prema tome, mora da nestane". Ipak, pristalice i jedne i druge strane dele istu premisu, a to je politička priroda pola.

Ovaj Fasenov članak prevela je s engleskog jezika Milica Sekulović.

U petak 1. jula, Erik Fasen, koji trenutno gostuje u Beogradu u okviru projekta „Šta je danas rod?", u čijoj organizaciji i realizaciji učestvuje i Treći program Radio Beograda, govoriće o temi polne demokratije na tribini koja se održava u Francuskom institutu od 18 časova.

Tekst čita: Aleksandar Božović
Urednik: Predrag Šarčević