Nova diskografija

Na najnovijem albumu Hendlovog i Hajdnovog društva iz Bostona pod upravom Herija Kristofersa, objavljenog u septembru prošle godine za izdavačku kuću Koro nalaze se Simfonija broj 100 u Ge duru, poznata i kao Vojnička simfonija, kao i Nelson misa Jozefa Hajdna.

Vojnička simfonija prvi put je izvedena u Londonu 1794. godine, a komponovana je za serijal koncerata čuvenog londonskog impresarija Salomona. Ono što je tada očaralo publiku, a što je posebno istaknuto na snimku koji večeras slušate, je takozvani "janičarski" orkestar, odnosno uključivanje udaraljki koje su tokom 18. veka bile korišćene u vojničkim ansamblima iz Osmanlijskog carstva, a čija je pojava u drugom stavu na premijeri izazvala „apsolutne uzvike oduševljenja i aplauze". Kako se može saznati u programskoj knjižici, Hajdn je u partituru uneo deonice velikog bubnja, trijangla i činele, kako bi naglasio ovaj instrumentalni korpus, ali je praksa bila da se uključi i vojnički „polumesec sa praporcima", na kojem je izvođač improvizovao, budući da nije bilo zapisanih notnih instrukcija. Interpretacija koju večeras predstavljamo posebno naglašava ovu instrumentalnu grupu, čiji zvuk i kod današnjih slušalaca izaziva iznenađenje i stvara interesantni sonorni efekat.

Iako zvučno sasvim drugačija, Nelsonova misa Jozefa Hajdna se često uparuje sa Vojničkom simfonijom ovog autora, što na koncertnim podijumima, što na diskografskim izdanjima. Na albumu koji večeras predstavljamo nju uz ansambl Hendlovog i Hajdnovog društva izvodi i Hor ove najstarije američke muzičke institucije, kao i solisti: sopran Meri Bevan, mecosopran Ketrin Vin-Rodžers, tenor Džeremi Bad, i bariton Samner Tompson.

Delo čiji je originalni naziv Misa in Angustis, odnosno Misa za teška vremena, jedna je od šest koje su nastale pred kraj Hajdovog života, kao deo obaveza koje je kompozitor imao prema svojim višedecenijskim mecenama, porodici Esterhazi. Svake godine, za imendan kneginje Esterhazi, Hajdn je komponovao po jedno vokalno-instrumentalno delo, a kompozicija nastala 1798. godine, bez sumnje je bila inspirisana teškim vremenima koja su zahvatila Evropu i ratom koji je Austrija tada vodila protiv Napoleonovih trupa. Samo par dana pre prvog izvođenja dela, do Beča su stigle vesti o Nelsonovom neočekivanom trijumfu u pomorskoj bici kod Abukira, te su borbeni karakter dela kao i njegov svečani, optimističan kraj publiku nesumnjivo asocirali na ovu pobedu. Veza između Nelsona i mise samo je dodatno potvrđena dve godine kasnije kada je prilikom posete zamku Esterhaza, ovo delo izvedeno pred britanskim admiralom, sada trajno dobijajući ime Nelson misa.

Međutim, svoj značaj i veličinu ovo delo nije steklo zbog povezivanja sa velikim vojskovođom, već pre svega zbog izuzetnih muzičkih kvaliteta, koji se ogledaju u kompozicionom majstorstvu i gotovo neograničenoj imaginaciji autora. Kombinovanje kompleksnih polifonih segmenata, uključujući i kanon u Kredu, sa očaravajućim melodijama u stavovima Et inkarnatus est i Agnus dei, čine ovu misu sublimatom svih muzičkih znanja i uzronim primerom visokog stila bečke klasike u oblasti vokalno-instrumentalnog žanra, zbog čega se nekad ovo delo naziva i „najznačajnijom pojedinačnom kompozicijom" Jozefa Hajdna.

Interpretacija objavljena na ovom albumu, zabeležena je, kao i Vojnička simfonija, tokom koncerta, održanog u Simfonijskoj dvorani u Bostonu januara prošle godine. Ovo izvođenje posebno pleni zahvaljujući odličnom horu Hendlovog i Hajdnovog društva, kao i sigurnim nastupima solista. Prema mišljenju kritike, pred nama je jedno solidno tumačenje ove obimne partiture, koje se može po kvalitetu uporediti sa „granitnim izvođenjima Pinoka i Gardinera, i koje se približava i snimku Hikoksa, gde su se horske, orkestarske i solističke zvezde ipak tako poređale da interpretaciji daju nešto malo više", kako to zaključuje kritičar časopisa Gramofon.

Urednica emisije: Ivana Neimarević