Stvaralaštvo Ferdinanda Paera

Paer je bio jedna od centralnih ličnosti u razvoju italijanske opere tokom prve decenije 19. veka. Ubraja se u plodne kompozitore opera, sa najmanje pedeset i pet ostvarenja, od kojih je većina nastala u periodu od 1791. do 1816. godine. Rođen je u Parmi, koja je bila pod habzburškom vlašću, u muzičkoj porodici austrijskog porekla, a kao zanimljivost izdvajamo da je njegov deda bio član vojnog orkestra u današnjem Petrovaradinu. Paer je muzičko obrazovanje stekao na dvoru u Parmi, gde je ujedno postavio svoje prve opere i napredovao do položaja vicekapelmajstora, ne bi li 1797. godine preuzeo mesto muzičkog direktora Kerntertor teatra u Beču. Iako je u toku naredne decenije radio u Beču, Pragu i Drezdenu, gde je bio dvorski kapelmajstor, Paer je održavao veze sa Italijom i čak sedam njegovih opera iz ovog perioda imale su premijeru u Parmi, Veneciji, Bolonji ili Firenci. Među njima je opera Sofonizba, premijerno izvedena u Bolonji 1805. godine. U Paerovom stvaralaštvu, koje je pre svega bilo orijentisano prema mešovitim, melodramskim žanrovima, ovo je jedna od tek tri opere označene kao „ozbiljne drame”, a zasnovana je na priči o kartaginskoj plemkinji, koja je, nakon trijumfa Rima, tragično okončala svoj život kako bi izbegla poniženje koje joj je namenio rimski general Scipion.

Iako šesnaest godina stariji od Paera, nemački kompozitor Peter Vinter svoj zenit na italijanskoj operskoj sceni dostiže u isto vreme kada i kompozitori Paerove generacije, odnosno početkom 19. veka, nakon što je najpre zauzeo mesto među vodećim kompozitorima nemačkog zingšpila. Vinterovo prisustvo u svetu italijanske opere može se, zapravo, posmatrati kroz tri višegodišnja angažmana: po četiri opere komponovao je za venecijansko pozorište San Benedeto, od 1791. do 1794. godine, i za londonsko pozorište Hejmarket, od 1803. do 1805. godine, a tri opere za milansku Skalu, 1817. i 1818. godine. Njegovo prvo ostvarenje za Milano, opera-serija Muhamed, pisana je na libreto Feličea Romanija, koji je kao predložak iskoristio istoimenu Volterovu tragediju baziranu na Muhamedovom osvajanju Meke. Centralni lik opere je robinja Palmira, koja je predmet Muhamedove žudnje; kako bi došao u priliku da je zadobije, on naređuje ubistva njenog oca i brata, pod krinkom interesa nove vere. Uvidevši prevaru, Palmira odlučuje da sebi oduzme život, radije nego li da padne Muhamedu u ruke.

Autor Srđan Atanasovski
Urednica Sanja Kunjadić