Arhineprijatelj ili gromobran za američki imperijalizam – šta je Srbima NATO

Srpska javnost je ozloglašeno zavađena i posvađana po većini javnih i političkih tema, ali ako postoji jedna stvar oko koje među građanima Srbije postoji praktično plebisticaran konsenzus, to je odnos prema NATO. Srbi mogu biti proruski ili antiruski raspoloženi, mogu podržavati ili protiviti se integraciji Srbije u EU, mogu biti levičari ili desničari, religiozni ili sekularisti, ali po pitanju NATO ne samo da se apsolutna većina građana protivi integraciji u ovaj vojno-politički savez, nego je taj stav jedna od retkih konstanti srpske politike već duže od četvrt veka. Slično kao i pitanje otpora proglašenju nezavisnosti Kosova, srpski antiatlantizam utemeljen je definitivno tokom agresije Pakta na SR Jugoslaviju ’99. godine, a vremenom se pokazao upornijim i nepokolebljivijim od bilo kog drugog strateškog pitanja srpske politike.

Pažljiviji pogled na podatke bi, međutim, mogao celu stvar da uokviri u drugačiji kontekst. Iako je NATO izrazito nepopularan među Srbima, ostali ideološki fetiši „evroatlantskog puta“ – pre svega pitanje integracije u EU – uporno opstaju na nebu srpske politike u svojoj nepomućenoj, kvazireligijskoj aksiomatičnosti. A kada se Srbi suoče sa najnovijom vazdušnom agresijom na jednu suverenu zemlju, kudikamo krvavijom i okrutnijom (iako ništa manje nelegalnom i ciničnom) od one kojoj smo sami bili izloženi ’99. godine, a koju protiv Islamske Republike Iran sprovode vazdušne snage Amerike i Izraela bez podrške saveznika iz NATO, prirodno se postavlja pitanje da li smo u svom odnosu prema Paktu na kraju ispali žrtva još jedne manipulacije. Jer dok smo mi pažljivo negovali kulturu otpora prema NATO, Evropska unija nam je pisala zakone i uređivala ekonomiju, Venecijanska komisija nam je tumačila Ustav i reformisala sudstvo, dok su Amerikanci – nakon što su okupirali srpsku svetu zemlju i strateški odsekli pristup Srbije i Jadranskom, i Egejskom, i Crnom moru – počeli čak da uređuju koje srpske kompanije smeju da posluju na srpskom tržištu i pod kakvim uslovima. Da li je, onda, NATO zaslužio svoj status arihneprijatelja u srpskoj političkoj aksiologiji, ili je u pitanju samo gromobran koji je sve vreme odvlačio pažnju od projekta kolonijalnog potčinjavanja Srbije, koji je kulminirao te 1999. godine, a koji se i dan-danas nesmetano odvija?

Šta je NATO bio Srbima pre četvrt veka, a šta je danas; da li je negativni odnos prema Paktu deo kulture sećanja ili politička manipulacija; da li je ovaj savez nosilac, ili samo oružje globalističkog imperijalizma; i kako se kolektivne traume ’99. godine odražavaju na patriotskoj svesti različitih generacija Srba, razgovaraćemo sa sociologom i profesorom Filozofskog fakulteta u Beogradu Slobodanom Antonićem.

Autor „Gozbe“: Nikola Tanasić