„Lastavica" Đakoma Pučinija

Gorko slatka, romantična melodrama, opera Lastavica, najmanje je poznato delo zrelog perioda stvaranja čuvenog italijanskog kompozitora. Priča govori o Magdi, ženi sumnjivog morala, zapravo ljubavnici bogatog Parižanina koja prkosi konvenciji sledeći san o romantičnoj ljubavi sa ozbiljnim, iako naivnim, mladićem. Lastavica ili La Rondina na italijanskom iz naslova je upravo ona. Radnja se odvija u živopisnim mestima u Parizu i na jugu Francuske i sve je dočarano vrhunskim muzičkim detaljima.

Zanimjivo je da su se Pučiniju za ovaj projekat prvobitno obratili bečki producenti koji su želeli operetu. Ta je ideja bila brzo napuštena, ali je prvobitna koncepcija uticala na finalni proizvod, o čemu svedoči obilje valcera, kao i romantična vizija Pariza i specifična lakoća celokupnog izraza, tj. tona opere. Međutim, istorija, kao da je bila protiv uspeha Lastavice: Italija i Austrija su postale neprijatelji tokom Prvog svetskog rata, što je sprečilo premijeru u Beču, te je opera, bez mnogo pompe, prvi put izvedena u neutralnom Monte Karlu 1917. godine, a potom nikada nije osvojila stalno mesto na repertoaru. I to se, po mišljenju operskih poznavalaca, smatra velikim, čak i skandaloznim gubitkom, jer je je ovo delo, ocenjeno na osnovu sopstvenih kvaliteta, a ne u poređenju sa drugim operama sa sličnim temama, fascinantno ostvarenje.

Libreto je napisao Đuzepe Adami (1878–1946) koji će kasnije sarađivati sa Pučinijem na operama Plašt i Turandot. Skica za Lastavicu došla je do njega zahvaljujući bečkom piscu, novinaru i kompozitoru Alfredu Vilneru (1859–1929) i njegovom saradniku Hajncu Rajhertu (1877–1940), koji je pak napisao libreta za operete nekoliko najpopularnijih kompozitora tog vremena, uključujući i Franca Lehara.

Partitura ove opere, koja se ponekad naziva i nastavkom Boema, ili se poredi sa Travijatom, samo bez tragičnog kraja, sofisticirana je i ekonomično napisana. Jedna od njenih najupečatljivijih karakteristika je upotreba ambijentalnih zvukova, nešto po čemu se Pučini oduvek isticao kao majstor verizma. Zvona van scene se čuju u III činu; drugi čin se završava tako što žena na ulici peva protiv vere u ljubav; a pesnik Prinije svira klavir na sceni u pvom činu, koja postaje uvod u najpoznatiju ariju opere, „Chi il bel sogno di Doretta”. Lastavica obiluje onom vrstom melodija po kojima prepoznajemo Pučinija, uključujući sanjive plesne sekvence u II činu i ansambl u istoj sceni, „Bevo al tuo fresco sorriso“, koja se neretko svrstava u jednu od najlepših koje je ovaj kompozitor ikada napisao. Među njima je svakako i poznati duet Magde i Ruđera iz III čina.

Opera ima tri čina i svaki od njih evocira različite aspekte francuskog života, kao i drugačiji pogled na prirodu ljubavi. Prvi čin publiku uvodi u Magdin elegantni salon, u kome se na zabavi okupljaju pesnici i niz drugih likova slobodnog duha. Drugi čin je smešten u čuvenu plesnu salu Latinske četvrti, popularnu među studentima, siromašnim radnicima, avanturističkim pripadnicima srednje klase i turistima, dok se treći odvija na Francuskoj rivijeri. Pučinijeva prvobitna zamisao je bila da se radnja dešava u vreme Drugog francuskog carstva (oko 1860), mada milje koji je u operi prikazao nije specifičan ni za jedan istorijski trenutak. Trenutna produkcija Metropolitena gledaoce pak vodi u dvadesete godine XX veka, u glamurozni svet art-dekoa. Reč je o postavci koja je premijeru u Metu imala 2008. godine sa Anđelom Georgiu i Roberom Alanjom, u glavnim ulogama.

Sada je sopran Ejndžel Blu francuska kurtizana Magda, dok tenora Džonatana Tetelmana slušamo u dugo najavljivanom debiju na njujorškoj sceni u ulozi Ruđera. Prvi put u ulogama Lizete i Prinijea nastupaju Emili Pogorelc i Bekhzod Davronov. Za dirigentskim pultom je maestra Speranca Skapuči.

Urednice prenosa su Gorica Pilipović i Maja Čolović Vasić.