Istorija hrabrosti i znanja - kako su Srpkinje gradile moderno društvo

Bile su lekarke, umetnice, naučnice...Prve u svojim profesijama, često same protiv sistema. Izložba „Učena lepota – prve znamenite Srpkinje školovane u Austriji krajem 19. i početkom 20. veka“ podsetila nas je na žene koje su, u vremenu brojnih ograničenja, obrazovanje pretvorile u snažno sredstvo lične i društvene promene.

„I u tom periodu, polovinom 19. veka, kada je obrazovanje žena bilo potpuno skrajnom, to je jedan najsporiji aspekt društvenog napretka, one su se izdvojile svojom voljom pre svega i hrabrošću, to moram isto da kažem. da budu prve. Uglavnom su gravitirale ka austrijskom intelektualnom okruženju, mnoge su bile u društvu Vuka Karadžića i sledbenika njegovih, kada se ideja o pismenosti i prosvećivanju širila. i one su se vraćale stičući jedne nove kulturne obrasce, nove društvene vrednosti i poglede na ulogu žene u modernom društvu. I onda su se u Srbiju vraćale kao prve u svom miljeu i nosile su taj duh evropskog moderniteta u sredinu koja je snažno obeležena tradicionalnim normama“, kaže jedna od autorki izložbe Svjetlana Đelić.

Od Julijane Radivojević, urednice prvog srpskog književnog almanaha koji je vodila jedna žena, do Katarine Ivanović, prve školovane srpske slikarke i prve žene akademika u Srbiji – ove biografije osvetljavaju početke ženske intelektualne istorije.

Među njima su i Savka Subotić, dobrotvorka i pedagoškinja koju su zvali „majka naroda“, kao i Milka Grgurova Aleksić, legendarna glumica i književnica, „srpska Sara Bernar“.

Izložba podseća i na Jovanku Stojković, prvu profesionalnu srpsku pijanistkinju i učenicu Franca Lista, zatim na Mariju Vučetić Pritu, jednu od prvih srpskih i evropskih lekarki, kao i na Katarinu A. Jovanović, istaknutu intelektualku i humanitarku poznatu kao „Mamica“.

Tu su i Jelica Belović Bernadžikovska, pionirka etnografije i ženske štampe, kao i umetnice i stvaraoci poput Desanke Coce Đorđević, Anice Savić Rebac, Melanije Bugarinović, Milice Babić Andrić, i naša koleginica, Jelisaveta Milica Bandić, koja je nakon što se penzionisala kao glumica, dugi niz godina vodila emisiju „Čas za decu“ na Radio Beogradu.

„I danas u vremenu kada i dalje preispitujemo položaj žene u društvu sećanje na ove znamenite srpkinje je jedan svetionik, jedan orijentir, tačka sa kojom možemo sagledati koliko je daleko stigla ideja o ravnopravnosti i o ravnom učešću žene u kulturnoj istoriji. koliko je ona i dalje neophodna“, kaže Svjetlana Đelić.

Autorke izložbe su Svjetlana Đelić, Šejla Džidić i Mina Dizdar, a organizatori Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković“ i Austrijska biblioteka u Beogradu, u saradnji sa Austrijskim kulturnim forumom.