OPERSKA SEZONA EURORADIJA 2025-2026

Najambicioznija opera Čajkovskog, Devica iz Orleana, napisana je za samo devet meseci. Kompozitor je rad započeo krajem novembra 1878. godine, a većinu posla je obavio tokom boravka u Zapadnoj i Južnoj Evropi – Firenci, Parizu i u Švajcarskoj. Kompozitor je inače od ranog detinjstva bio opčinjen Jovankom Orleankom – sa samo šest godina sastavio je malu pesmu u njenu čast. Zbog toga se odlučio da sam napiše libreto, skupivši kako je rekao "malu biblioteku knjiga o Jovanki". Među tim književnim predlošcima bio je i libreto za operu Ogista Mermea po motivima drame Žila Barbijea, u kojem mu se dopala tek poneka scena. Osnovu za tekst Čajkovskog predstavljala je drama Fridriha Šilera u prevodu Žukovskog. Kompozitor je skratio tekst drame, napisao nove stihove, potcrtao ljubav između Jovanke i Lionela i zamenio kraj Šilerovog komada sa istorijski tačnim, tragičnim završetkom, života junakinje koja je izgorela na lomači.

Delo je kompoziciono osmišljeno, do najmanjih detalja, u feburaru 1879. godine, a potom je Čajkovski krenuo da radi i na orkestraciji boraveći na imanjima svojih prijatelja i rođaka širom Rusije i Ukrajine. Kompozitor je ovo delo video kao ono, da citiramo, "koje će učiniti da moje ime postane poznato" i stvarno se tako i desilo. Na premijeri 25. feburara 1881. u Marinskom teatru, Čajkovski je prvi put doživeo prave ovacije, a Devica iz Orleana će biti i njegovo prvo delo koje će imati izvođenje izvan granica Rusije. Nakon premijere, sudbina opere se promenila iz korena. Posle ubistva cara Aleksandra II, samo dve nedelje po premijeri, potpala je pod režim mera štednje i ograničavanja pozorišnog života. Scenski je opera obnovljena tek u XX veku i tada se izvodila kao istorijski kuriozitet. Poslednjih godina, raste interesovanje za ovo delo Čajkovskog, ne samo u Rusiji, već i u drugim zemljama sveta, kao što je to slučaj i sa prošlogodišnjom postavkom iz Amsterdama koju slušamo u emisiji, inače koprodukciji sa Metropoliten operom iz Njujorka.

Urednica Ksenija Stevanović