Muzej zvuka – Muzika iz Kodeksa „Krasinjski”

Kodeks „Krasinjski”, poznat i pod oznakom „Kras 52”, jedan je od najznačajnijih sačuvanih evropskih rukopisa i jedan od temeljnih istorijskih dokumenata poljske kulture. Nastao je u Krakovu između 1424. i 1455. godine, u takozvanom „zlatnom dobu” Poljske, tokom vladavine dinastije Jagelonaca. Ime je kodeks dobio po biblioteci Krasinjski u Krakovu, gde se nalazio sve do Drugog svetskog rata, kada je ukraden i prenesen u Nemačku. Nakon završetka rata, pronađen je u Bavarskoj državnoj biblioteci i vraćen je Poljskoj 1948. godine.

Ovaj rukopis je „kompozitnog” tipa i poseduje više zaokruženih segmenata koji su povezani u jedan kodeks. Muzički segment sadrži oko četrdeset kompozicija, duhovnih i svetovnih, kako poljskih autora, tako i istaknutih evropskih umetnika tog doba. Rukopis sadrži najveću zbirku kompozicija Mikolaja Radomskog, odnosno Nikolaja iz Radoma, prvog kompozitora u istoriji poljske muzike čije je ime ostalo sačuvano. Tako se u ovom rukopisu nalazi između osam i deset radova ovog autora, uključujući tri para stavova Glorija i Kredo, zatim Magnifikat, kao i panegirički motet „Hystorigraphi aciem” napisan u čast rođenja prestolonaslednika, 1426. godine.

Pored dela Mikolaja Radomskog, u Kodeksu „Krasinjski” nalaze se i ostvarenja poznatih evropskih kompoziora, Johanesa Čikonije, Antonija Zakare de Terama i drugih. Ova ostvarenja pokazuju da je i u to vreme Krakov bio kosmopolitsko središte ovog dela kontinenta, ali i otkrivaju put kojim je tada dominantan muzički stil oličen u radovima autora burgundske škole, stigao do kraljevskog dvora u Krakovu.

Do sada, samo su pojedine numere sačuvane u ovom kodeksu bile diskografski zabeležene, a na inicijativu Agnješke Budzinjske-Benet iz ansambla Peregrina i Marka Levona iz Ansambla Dragma, 2024. godine je započeo projekat integralnog izvođenja i snimanja muzike iz kodeksa „Krasinjski”. Ovaj monumentalni poduhvat naišao je na nepodeljenu podršku kritike, te je trostruki album proglašen za najbolje izdanje prethodne godine u izboru više stručnih časopisa i online platformi.

Urednica emisije: Ivana Neimarević