Muzej zvuka – Dela Johanesa Martinija

Franko-flamanski autor Johanes Martini najverovatnije je rođen u Lezu, u današnjoj Belgiji posle 1430. godine, ali je najveći deo života proveo u Ferari. Malo se zna o njegovom životu pre dolaska na dvor Erkolea I d’Estea, gde je proveo više od trideset godina, obavljajući najrazličitije dužnosti – bio je kompozitor i pevač, tutor Erkoleove dece, priređivač i izdavač muzičkih izdanja i na kraju i sam pokrovitelj i mecena drugih kompozitora.

Tačno mesto i vreme rođenja ovog autora su i dalje nepotvrđeni, a pretpostavlja se da je prvi trag o njegovoj muzičkoj aktivnosti sačuvan u Konstancu i to u obliku pisma Vojvode Erkolea I d’Estea iz 1471. godine, koji je se obratio lokalnom biskupu, iskazujući želju da na svom dvoru angažuje „Martinusa iz Nemačke”, očigledno tada aktivnog na biskupskom dvoru. Dve godine kasnije, u dokumentima iz Ferare se navodi da je „Đovani d Alemanja” postao član vojvodine kapele, i izuzev kratkog jednogodišnjeg boravka u Milanu i Mantovi, Martini je do kraja života, 1497. godine, ostao vezan za porodicu D’Este.

Johanes Martini je bio kompozitor i svetovne i duhovne muzike. Dominacija misa u njegovom opusu, u odnosu na broj sačuvanih moteta, bila je karakteristična za generaciju Difaja i Okegema, pre nego Žoskena de Prea, u poređenju sa čijim delima ostvarenja Martinija deluju konzervativnije. Martini se i dalje fokusira više na strukturna rešenja i tehnički aspekt dela, a manje na ekspresivnost teksta. Svetovne kompozicije Johanesa Martinija uglavnom su troglasne obrade francuskih i italijanskih tekstova, u kojima na vešt način koristi različite imitacione tehnike.

U večerašnjoj emisiji slušaćete kompozicije koje su uglavnom sačuvane u Rukopisu iz Kazanateove biblioteke, zbirci u čijem nastanku je značajnu ulogu imao sam Martini. Zbirka je predstavljala svadbeni poklon za večanje Izabele d’Este i Frančeska II Gonzage i sadrži 123 kompozicije, od kojih 23 pripadaju samom Martiniju. Iako nije sa sigurnošću utvrđeno, pretpostavlja se da je ovaj kompozitor bio i pisac, a način zapisa dela, samo sa naslovom i incipitom, ukazuje da su ona bila namenjena za instrumentalno izvođenje. Pored ove, Martini je u Ferari bio zadužen i za objedinjavanje tri zbirke duhovnih dela izvođenih na dvoru, koje je dovršio oko 1480. godine. Njegova tačna uloga nije do danas utvrđena, ali se pretpostavlja da je bio priređivač, koji je odabrao sopstvene i radove savremenika, praveći kompendijum misa, moteta, magnifikata, pasija, himni, psalma i drugih tada popularnih formi.

Urednica emisije: Ivana Neimarević