Umetnost interpretacije – Rafael Pišon

Rafael Pišon, umetnik koji je upravo zakoračio u petu deceniju života, u svet muzike ušao je kao dečak, pevajući u dečjem horu Centra za muziku u Versaju. Usledile su studije violine i klavira na Konzervatorijumu u Versaju, da bi potom studirao pevanje i dirigovanje na Konzervatorijumu u Parizu. Na svetskoj muzičkoj sceni, Pišon se najpre pojavio kao pevač, i to kontratenor, koji je nastupao sa danas najvećim poznavaocima istorijski informisanog izvođenja, poput Žordija Savalja, Tona Kopmana, Gustava Leonharda, Pola Egnjua i drugih. Ipak, već tokom studija, počela je da se snažno ispoljava njegova sklonost ka dirigovanju i istraživanju muzike, te je 2006. godine osnovao vokalno-instrumentalni ansambl Pigmalion, sa kojim i danas nastupa. Sa ovim sastavom, bio je u prilici da iskaže svoj jedinstveni i produbljeni pogled na muziku pre svega barokne i klasične epohe, istražujući, otkrivajući i reinterpretirajući neke od najpoznatijih stranica muzike 18. veka. Naime, u svojim projektima koje predstavlja koncertno ili na diskografskim izdanjima, Pišon posebnu pažnju posvećuje dramatičnosti i teatralnosti, istučući narativni element muzike. Kroz bliske saradnje sa rediteljima, on često poseže za scenskom postavkom dela, čak i onih koja nisu originalno zamišljena za muzičku pozornicu, poput Bahovih kantata, ali u kojima Pišon prepoznaje inherentnu dramatičnost i scenski potencijal. Ovaj jedinstveni pristup, vremenom je proširio i na stvaranje neobičnih, koncepcijskih koncerata i albuma, na kojima pažljivom kombinacijom dela više autora pravi muzički kohenrentan narativni luk, ali i otkriva prefinjene, na prvi pogled nevidljive spone između različitih stvaralaca i njihovih poetika. Jedan od takvih primera je album „Moj san” objavljen 2022. godine za izdavačku kuću Harmonija mundi, na kojem Pišon i njegov ansambl Pigmalion, uz baritona Stefana Degua interpretiraju ostvarenja Franca Šuberta, Roberta Šumana i Karla Marije Vebera, inspirisani zapisom jednog Šubertovog sna iz 1822. godine. Polazeći od ovog proznog teksta, oni stvaraju alegorijsku priču u kojoj se prepliću najznačajnije romantičarske teme – lutanje, samoća, neispunjena ljubav i potraga za mirom u smrti.

Sa svojim ansmblom, ugled je stekao postavljajući na scenu sve lirske tragedije Žan-Filipa Ramoa – autora za kog je jednom prilikom izjavio da je „odhranio njegovu adolescenciju”, ali i diskografski beležeći vokalno-instrumentalna ostvarenja Johana Sebastijana Baha. Već 2008. godine oni su objavili dve Mise brevis ovog autora, a snimak je osvojio niz nagrada, kao što su Dijapazon d‘Or i izbor urednika magazina Gramofon. Opusom ovog autora nastavili su da se bave i 2012. kada su predstavili prvu verziju Mise u ha molu, odnosno originalne stavove Kyrie i Gloria koje je potom Bah preradio i proširio u svoj monumentalni ciklus. Ove godine, ponovo su diskografski zabeležili sada kompletnu Misu, nakon više od deset godina redovnog koncertnog izvođenja ovog dela. Nova vizija dela, koja je sada znatno ličnija, gotovo mistična i sa naglašenim kontrastima i emocionalnošću, naišla je na odobravanje kritike, koja ističe iznenađujuće spore, intenzivne i introspektivne stavove kao što Kyrie i Qui tolis, uparene sa energičnim, eksplozivinim odsecima – Gloria i Credo. U rasponu od trinaest godina između dva snimka, može se primetiti koliko je ansambl sazreo, koliko je produbljena pažnja koju posvećuju sinergiji hora i orkestra i iscizeliran vokalni nastup hora, sa preciznom dikcijom i izuzetno dinamično izvedenim kontrastima. Kroz brojna koncertna izvođena dela, kako neki primećuju, oni su uspeli da otelotvore metaforu svog imena i poput skulptora Pigmaliona, udahnu sasvim novi život ovim muzičkim stranicama.

Urednica emisije: Ivana Neimarević