Muzej zvuka – Album „Tri soprana – tri dame iz Ferare”

Godine 1579. u Ferari je sklopljen brak između Vojvode Alfonsa II i mlade Margarite Gonzage d’Este, u čijoj pratnji su se nalazile tri izvrsne muzičarke – Laura Peverara, Ana Guarini i Livija d’Arko. Ove pevačice i instrumentalistkinje su osnovale, za to vreme, neuobičajen muzički ansambl sačinjen samo od žena, nazvan Končerto dele Done, koji je vremenom doneo slavu dvoru u Ferari. Hvaljen kako od strane onovremenih kompozitora i izvođača, ali i aristokratske publike, ovaj sastav je postojao sedamnaest godina, sve do Vojvodine smrti 1597. Iako su sve tri pripadale višim društvenim krugovima – jedna je bila deo sitnog plemstva, druga je bila ćerka bogatog tutora, a treća je došla iz ugledne porodice umetnika – pristup dvoru u Ferari im ne bi bio moguć bez izvanrednog muzičkog talenta. Ove tri dame su suštinski promenile viđenje uloge žena u muzici, postajući prve profesionalne izvođačice u Italiji. Dobijale su platu i imale smeštaj u dvorskoj palati, a dela su im posvećivali najznačajniji umetnici tog doba, od pesnika Torkvata Tasa, preko kompoziotora Lucaska Lucaskija i Karla Đezualda da Venoze. Aktivnost Lucaska Lucaskija je bila posebno značajna za Končerto dele Done, jer je kao dvorski orguljaš i kompozitor, imao zadatak i da nadgleda aktivnost ovog ansambla i komponuje za tri pevačice. Njihova saradnja odrazila se i na stil Lucaskijevih dela, čiji su madrigali često pokazivali prepoznatljiv ukrašen, ornamentalni stil pevanja „tri dame”.

Ansambl Končerto dele Done postojao je od 1579. do 1597. godine, kada je umro Vojvoda od Ferare. Iako su do tada ove umetnice stekle veliki ugled, njihova nezavidna pozicija žena u XVI veku uprkos profesionalnoj emancipaciji, došla je do izražaja nakon smrti njihovog zaštitnika. Jednu od tri pevačice, Anu Guarini, samo par meseci kasnije ubio je njen ljubomorni muž, Grof Troti, koji ju je par godina ranije neosnovano optužio za prevaru, ali koji svoju nameru nije mogao da sprovede sve dok je Alfonso bio živ. Kao i Karlo Đezualdo da Venoza, ovaj pripadnik aristokratije nije odgovarao za svoj zločin, a dodatni udarac razvoju bogatog muzičkog života na dvoru u Ferari, zadao je i gubitak nezavisnosti Vojvodstva, koje je te godine potpalo pod vlast Papske države.

U večerašnjoj emisiji slušaćete dela posvećena ovim umetnicama, kao i ostvarenja savremenika, poput Stefana Landija, Andree Falkonijerija, Dijega Ortiza, te ranobaronkih autora na čije stvaralaštvo su uticali ansambli nastali po uzoru na Končerto dele Done na drugim dvorovima širom Italije – Barbare Stroci, Alesandra Pičininija, Virđilija Macokija, Klaudija Monteverdija, Bjađa Marinija i Benedeta Ferarija.

Urednica emisije: Ivana Neimarević