Vinčenco Belini: Kapuleti i Monteki

Opera Kapuleti i Monteki je premijerno izvedena u teatru La Feniče u Veneciji 1830.godine, a pretpostavlja se da je na njenoj pariskoj premijeri u Italijanskom teatru 1833. godine bio i Frederik Šopen, inače veliki ljubitelj Belinijeve kantilene. Obnova interesovanja za ovo delo započela je 1935. godine, kada je povodom obeležavanja stogodišnjice od Belinijeve smrti, opera ponovo postavljena na evropske pozornice, ostavši do danas deo standardnog operskog repertoara, i pored toga što lik glavnog muškog protagoniste tumači mecosopran.

Na muzičkom planu, Kapuleti i Monteki otvaraju Belinijev zreo stvaralački period, u kojem je evidentno njegovo umeće oblikovanja kompleksnije muzičke strukture. Pre svega, ovo delo krase melodije izuzetne, gipke lepote i velika dramska ekspresivnost. Pored toga vokalne deonice sa velikom preciznošću donose značenja teksta, što je posebno izraženo u samom finalu opere. Belini je muzički kraj dela sproveo kao ulančani niz akompanjato rečitativa, arioza, kratkih arijeta i dueta. Svedenost završnice čini da tragični kraj ljubavnika bude još efektniji.

Belinijeva operska verzija priče o Romeu i Juliji, inspirisana je italijanskim renesansnim izvorima, a ne Šekspirovom tragedijom. U pozadini sukoba dve porodice, jedne koja pripada Gvelfima i druge koja se svrstava među Gibeline u Veroni u XIII veku, dešava se tragična ljubav dvoje mladih.

Belini je u Kapuletima i Montekima iskoristio deset melodijskih fraza iz svoje neuspešne opere Zaira, tako da je u jednom pismu iz 1833. godine napisao da su Zairu osvetili Kapuleti. Tema nesrećnih ljubavnika omogućila je Beliniju da pokaže svoje najjače oružje, a to su nežne, elegične kantilene. Zbog toga su velike operske zvezde XIX veka rado učestvovale u izvođenju ove opere iako su vodeći kompozitori tog doba upozoravali na „staromodnost” Belinijevog operskog pisma. Zanimljivo je napomenuti da je Vagner izuzetno cenio melodijsku invenciju ovog dela, iako je osuđivao Belinijevu dramsku koncepciju.

Urednica Ksenija Stevanović