Duo Akosfera: Nova kamerna dela za harmoniku

Budući da su prethodna tri albuma Dua Akosfera bila posvećena baroknoj, romatničarskoj i muzici prve polovine 20. veka, sa zadovoljstvom su, prema njihovim rečima, radili na izdanju sa savremenom muzikom. Osim toga, ovaj kompakt-disk je i plod višegodišnje saradnje koju imaju sa pojedinim autorima. Tako se na njemu nalaze kompozicije za dve harmonike, i dve harmonike i različite kamerne sastave Petera Mahajdika, Gžegoža Majke, Vladimira Runčaka, Renate Stivrine, Tajlera Verslojsa i Vojćeha Zjemovita Ziha, koje su autori posvetili ovom duu.

Album otvara kompozicija pod nazivom U trenutku Petera Mahajdika. Slovački autor se u svojim delima oslanja na nekoliko izvora inspiracije, a posebno na polifone teksture, modalne harmonije rane muzike, te minimalističke obrasce. Takođe, elementi kao što su kontrolisano korišćenje disonance i česta upotreba molskih tonaliteta predstavljaju još neke od stilskih odlika ovog kompozitora, a većina njegovih dela, kao i ovo koje ćete sada čuti, ima meditativni karakter.

Odmah potom čućete diptih Sizif i Prometej, dva instinktivna mita Vladimira Runčaka, jednog od najznačajnijih istočnoevropskih savremenih kompozitora za harmoniku.

Sledi ostvarenje pod nazivom Zrak apsolutne beline Vojćeha Zjemovita Ziha iz 2018. godine. Ovaj komad prvi je u istoriji muzike napisan za duo harmonika i gudački kvartet.

Do kraja emisije, sa ovog izdanja, slušaćete kompoziciju Suze svetog Lavrentija – Perseidi za duo harmonika i orgulje Renatee Stivrine. Ovo je subliman pokušaj mlade letonske autorke da zamisli letnju kišu meteora, koja je dobila ime po rimskom mučeniku. Naime, ovaj najpoznatiji meteorski roj može se videti svake godine krajem jula i tokom avgusta, a u srednjem veku se verovalo da su to suze svetog Arhiđakona Lavrentija, koji je tokom rimskog progona hrišćana mučen i pogubljen 10. avgusta 258. godine. Tajanstvenu auru iščekivanja i treperavu efemernost pojave, autorka je ilustrovala bez preteranog ushićenja i svedenim muzičkim jezikom.

Duo Akosfera 2011. godine oformili su poljski harmonikaš Gžegož Palus i slovačka umetnica Alena Budzinjakova. Kritičari ih ocenjuju kao izuzetne predstavnike mlađe generacije umetnika i jedan od najboljih kamernih sastava harmonike u svetu. Njihov talenat i neprestani razvoj rezultirali su podjednako uspešnim izvođenjem muzike od rane do savremene, kao i eksperimentalnih dela. Upravo kombinacija dva savremena tipa harmonike na kojima sviraju – klavirske i dugmetare – predstavlja prednost u savladavanju repertoara različitih epoha.

Urednica emisije Marija Vuković