Muzej zvuka – Pape i antipape

Četrnaesti vek je bio razdoblje velikih nedaća u Evropi - pored pojave kuge i početka Stogodišnjeg rata, ovaj vek je zapamćen i kao doba najveće krize papske vlasti. Tokom većeg dela ovog stoleća, sedište papske vlasti nije se nalazilo u Rimu, već Avinjonu. Iako formalno izvan granica Francuske, jer je u to vreme Provansa pripadala Napuljskom kraljevstvu, papsko sedište u Avinjonu bilo je pod velikim političkim i kulturnim uticajem francuskog dvora.

Jovan XII sagradio je veliku palatu u ovom gradu, koja je u vreme njegovog naslednika Klementa VI postala centar žive umetničke aktivnosti. Ljubitelj ugodnog života i materijalnih stvari, ali i jedan od najbogatijih vladara tog doba, Klement VI nije štedeo na ukrašavanju papske palate i dovođenju najboljih umetnika tog doba. Među njima je bio i Petrarka koji je, govoreći o Avinjonu, zapisao da „živi u Vavilonu Zapada".

Kriza koja je otpočela premeštanjem papskog dvora u Avinjon, eskalirala je 1378. godine, kada je otpočela Zapadna ili Papska šizma - period u kojem je pored pape u Avinjonu, postojao i papa u tradicionalnom centru zapadne duhovnosti - Rimu. Izbor Urbana VI u Rimu, koji je nastojao da reformiše crkvu i kardinale vrati na put duhovnog, a ne svetovnog bogatsva, doveo je toga da se francuski kardinali, predvođeni Robertom Ženevskim, takozvanim Koljačem iz Čezene, vrate u Avinjon, gde je bivši vojskovođa proglašen za antipapu Klementa VII. Naredne četiri decenije paralelno su opstajali papski dvorovi u južnoj Francuskoj i Italiji, a ovaj rascep u katoličkoj crkvi okončan je Koncilom u Konstanci 1417, kada je izabran papa Martin V, koji je konačno sedište papske vlasti vratio u Rim.

Snimak koji ćete večeras slušati predstavlja prvi pokušaj da se kompozicije izvođene na dvorovima u Rimu i Avinjonu sakupe i izvedu.

Urednica emisije: Ivana Neimarević