Žene u muzici – Amanda Rendgen-Majer

Karolina Amanda Erika Majer je rođena 20. februara 1853. godine u gradu Landskruna, u južnom delu Švedske. Kako je njen otac Karl Eduard gajio posebnu naklonost ka muzici, a i sam je stekao diplomu muzičkog direktora na Kraljevskoj akademiji za muziku u Stokholmu, u svojoj ćerki je prepoznao dar za muziku, pa je sviranju na violini i klaviru podučavao još dok je bila dete. Kada je napunila šesnaest godina upisala je Kraljevsku muzičku akademiju u Stokholmu, a kako bi joj obezbedio dodatna finansijska sredstva, njen otac je organizovao brojne festivale, koncerte i bio izuzetno aktivan u muzičkom životu Landskrune. Privrženost minucioznom i predanom radu Amanda Majer je nasledila od oca, pa je još u toku studentskih dana ostvarivala uspehe i bila jedna od najboljih na akademiji. Bila je prva studentkinja u istoriji Švedske koja je dobila diplomu muzičke direktorke 1872. godine, što je u to vreme bio izuzetan, gotovo senzacionalan iskorak za jednu ženu. Pored toga, odlikovana je najvišim ocenama iz violine, klavira, orgulja, kompozicije, kontrapunkta, istorije muzike i estetike.

Po okončanim studijama, zajedno sa ocem otputovala je u Nemačku, u posetu rođacima, a potom je nastavila studije u Lajpcigu, koji je bio jedan od značajnih evropskih muzičkih centara. Na Konzervatorijumu u ovom gradu pohađala je časove violine kod Engelberta Rendgena, koncertmajstora Gevandhaus orkestra, dok je harmoniju, kontrapunkt i kompoziciju učila kod Karla Rajnekea i Ernsta Fridriha Rihtera. Kao jedna od najdarovitijih Rendgenovih učenica, koji je inače bio i rođak slavnog nemačkog fizičara Vilhelma Konrada Rendgena koji je 1895. proizveo i registrovao elektromagnetne talase, Amanda Majer je bila i čest gost u njegovoj kući u kojoj su se održavali salonski koncerti. Tu je imala priliku da upozna i sina svog profesora - Julijusa Rendgena, pijanistu, violistu i kompozitora - sa kojim je odmah započela ljubavnu romansu, a potom su se 28. jula 1880. godine i venčali u njenom rodnom gradu.

Na početku studija u Lajpcigu Amanda Rendgen-Majer je komponovala dela koja se ubrajaju u red najznačajnijih ostvarenja njenog opusa, kao što je Violinska sonata u ha molu. Ovo delo iz 1873. posvetila je svom ocu, kako stoji u predgovoru partiture, a pošto ga je i sama nekoliko puta izvodila u Lajpcigu, 1877. godine je odlučila da manuskript pošalje Švedskom muzičkom udruženju u Stokholmu. Nils Gade, Franc Hiler i Albert Rubenson, koji su bili na čelu komisije Udruženja, Violinsku sonatu su prihvatili sa velikim zanimanjem, te je delo objavljeno naredne, 1878. godine.

Dve godine kasnije, 1875, Amanda Rendgen-Majer je komponovala i Violinski koncert u de molu, u kojem su primetni uticaji muzike Betovena, Mendelsona i Bramsa. Iako je delo oblikovano u tri stava, danas samo postoji partitura prvog, pisanog u sonatnom obliku. Na premijernom izvođenju u Haleu, 10. decembra iste godine, Amanda Rendgen-Majer je nastupila kao solistkinja, a Violinski koncert je pobrao tople pohvale kritičara i publike. Nakon ovog nastupa započela je i njena turneja u Švedskoj i Norveškoj, u okviru koje je do 1879. održala preko 50 zapaženih koncerata.

Nakon venčanja sa Julijusom Rendgenom, Amanda je okončala svoje solističke nastupe, a fokus je usmerila na komponovanje i brigu o porodici sa kojom se 1880. godine preselila u Amsterdam, u kojem je sa suprugom osnovala umetnički salon. Njihove muzičke večeri posećivali su važni umetnici tog doba poput Edvarda Griga i njegove supruge Nine koja je bila poznata sopranistkinja, Antona Rubinštajna, Jozefa Joakima, Klare Šuman i Johanesa Bramsa, kao i Etel Smajt koju je Amanda Rendgen-Majer upoznala još u Lajpcigu 1870. godine i sa kojom je do kraja života bila bliska prijateljica. Nakon uspeha koji je pobrala kao kompozitorka, interpretatorka i organizatorka muzičkih večeri, Amanda Rengden-Majer je obolela od tuberkuloze. Preminula je u Amsterdamu 1894. godine.

U znak sećanja na ovu važnu švedsku umetnicu, članovi Kraljevske filharmonije iz Stokholma osnovali su 2018. godine gudački kvartet Majer.

Urednica Irina Maksimović Šašić