Umetnost interpretacije

Francuski dirigent Žorž Pretr, rođen 1924. godine, u mladosti je počeo da svira trubu, da bi potom na Konzervatorijumu u Parizu učio harmoniju kod Morisa Diriflea i dirigovanje u klasi Andrea Klijtensa. Kao mlad dirigent, karijeru je započeo u manjim operskim kućama, i to pod pseudonimom Žorž Deren, da bi istinski debi imao 1946. u Operi u Marseju. Ovi nastupi, kao i predstave kojima je dirigovao u Lilu i Tuluzu, dozvolili su mu luksuz da zanat stiče relativno daleko od očiju kritične pariske javnosti, te da se dobro pripremi za svoj debi u pariskoj Operi Komik. U ovoj kući Pretr je od 1955. do 1959. godine obavljao funkciju direktora, a krajem decenije dobio je poziv Herberta fon Karajana da nastupi u Beču. Tokom šezdesetih godina prošlog veka, usledili su nastupi u najznačajnijim svetskim operskim kućama - 1964. prvi put je dirigovao u njujorškom Metropolitenu, a naredne godine i u milanskoj Skali i Operi Kovent garden u Londonu. Na čelo Pariske opere stao je 1966, i tu se zadržao pet godina, a 1989. godine, bio je izabran za dirigenta koji će rukovoditi inauguracionom predstavom u novosagrađenoj operi Bastilja.

Pored operskih kuća, Pretr je nastupao širom sveta sa vodećim orkestrima i ansamblima. Takođe, od velikog značaja bile su neke od saradnji sa vodećim umetnicima XX veka. Jedna od najpoznatijih bila je ona koju je ostvario sa Marijom Kalas, sa kojom je prvi put sarađivao 1958. godine tokom njenog resitala u Parizu, nakon čega je započela ploda saradnja koja će biti krunisana 1964. godine čuvenim snimkom Bizeove Karmen. Drugi bliski saradnik iz redova velikana muzike XX veka, bio je Fransis Pulenk, koji je u Pretru našao sigurnog i posvećenog interpretatora savremene francuske muzike. Pretr je premijerno izveo Pulenkovu operu Ljudski glas, te zabeležio izuzetno cenjen snimak Koncerta za dva klavira ovog autora. Ovaj dirigent se pre svega specijalizovao za francusku muziku, ali je njegov repertoar bio znatno širi. Pojedini umetnici, poput Franka Korelija, imali su zamerke na njegova tumačenja italijanskih opera, smatrajući da ne uspeva da razume duh italijanske muzike. Ipak, Pretrova posvećenost i neverovatna energija bili su opčinjavajući, a njegovi dirigentski gestovi izrazito ekspresivni, čak i na poslednjem nastupu sa Bečkim simfoničarima u Muzikferajnu 2016. godine, kada je par meseci pred smrt, dirigovao u svojoj 92. godini.

Autor emisije: Stefan Cvetković
Urednica emisije: Ivana Neimarević