Direktan prenos sa Festivala Francuskog radija u Monpeljeu

Rumunski dirigent Kristijan Maćelaru, koji je prošle godine postao muzički direktor Nacionalnog orkestra Francuskog radija, sa svojim ansamblom će najpre izvesti ostvarenje Vatromet savremenog francuskog kompozitora Gijoma Konesona. Muzika ovog dela originalno je nastala 1998. godine kao pratnja Murnauovog filma Aurora. Pet godina kasnije, Koneson je rearanžirao ovu partituru, pretvarajući je u simfonijsku svitu u kojoj je, po sopstvenim rečima „želeo da pronađe osećaj velike proslave, s bojama, sa muzikom koja odzvanja svuda, sa smehom, dečjim uzvicima... raznobojnu i razdraganu paletu, osmišljenu kao orkestarski koncert, u kojoj bi se u svakom odseku naglašavalo virtuozno muzičko pismo". U ovom delu pre svega energija uskovitlnog ritma određuje muzički tok.

Na koncertu će biti izvedena i dve kompozicije Sezara Franka u kojima će uz Nacionalni orkestar Francuskog radija nastupiti i pijanista Bertran Šamaju. Biće to simfonijska poema za klavir i orkestar pod nazivom Džini i Simfonijske varijacije ovog autora.

Inspirisan jednom od pesama Viktora Igoa iz zbirke Orijentalke, komad Džini odlikuje lučna forma, sagrađena od velikog krešenda i dekrešenda. U petnaest strofa dela opisan je let grupe „džina", ili „đina", kako se prema Kuranu još nazivaju ova stvorenja slobodne volje koje je Alah oblikovao od bezdimne vatre oko naratorove kuće. Sam Igo je poemu ispisao tako da se može posmatrati kao „kaligram" kojim je nacrtana silueta ovog čudesnog bića. Frank je, na sličan način, pokušao muzički da dočara ovu dramaturgiju, stvaranjem krešenda i diminuenda, kao i pravljenjem tenzije u odnosu klavira i orkestra.

Simfonijske varijacije iz 1885. godine, jedino su ostvarenje u Frankovom opusu, osim tri ranih „briljantnih varijacija" koje je napisao kao dvanaestogodišnjak, u žanru orkestarskih varijacija. Nastale godinu dana posle Džina, ove varijacije izrastaju iz relativno neupečatljive teme u ambiciozno i impresivno delo. U njega Frank uspeva da utka i reference na Baha i Šumana, i naravno Betovena, po uzoru na kojeg, iz naizgled jednostavnih motiva, formira efektnu dramaturgiju čitavog dela.

Koncert će biti zaokružen izvođenjem Simfonije u Ef duru Kamija Sen-Sansa. Ovo je jedna od pet autorovih simfonija, ali dok tri imaju brojčane oznake, ova nosi naziv Urbs Roma, odnosno Grad Rim. U Francuskoj u 19. veku, simfonija je pre svega bila posmatrana kao „nemački" žanr, jer su dela Hajdna, Mocarta i Betovena bila predstavljena publici zahvaljujući Koncertnom društvu Konzervatorijuma. U ovom veku, prvi značajniji autor koji se okrenuo simfonijskom žanru bio je Berlioz, koji ga je međutim suštinski transformisao, uvođenjem programske potke dela.

Kada se Sen-Sans prvi put okušao u ovom žarnu, bio je veoma mlad. Svoju simfoniju Grad Rim napisao je kao devetnaestogodišnjak, a njegovo najpoznatije simfonijsko ostvarenje - Simfonija broj 3 sa orguljama, nastaće gotovo tri decenije kasnije. Rim, kao „večni grad" privlačio je sve romantičare, a Sen-Sansa, kao velikog ljubitelja arheologije, možda i više nego druge. U simfoniji Urbs Roma kompozitor pokazuje ljubav prema rimskim građevinama, ali i svoju bliskost sa Haroldom u Italiji Hektora Berlioza. Ovo delo tako predstavlja spoj antičkog Rima i savremene Italije, istorije i prirode.

Urednice prenosa: Ivana Neimarević i Irina Maksimović Šašić