Muzika sveta

Žanr valjenato potiče iz karipskog dela Kolumbije, a nastao je i razvijao se kroz spoj afričke, evropske i autohtone muzičke kulture, što je posebno naglašeno instrumentarijumom. Naime, u izvođenju ovog veoma lirskog i ekspresivnog žanra, pored vokalnog soliste, sudeluje instrumentalni trio u sastavu: guačaraka (guacharaca), instrument sačinjen od drvene cevi kod kojeg se zvuk dobija prevlačenjem ili udaranjem metalnom viljuškom, a koji, prema istraživanjima organologa, potiče od plemena Tajrona, starosedelaca Kolumbije; potom bubanj kaha (caja) koji je u ovu zemlju došao sa afričkim robovima, kao i harmonika dugmetara, koja se, kako ukazuju izvori, iz Evrope nastanila u Kolumbiji sredinom devetnaestog veka. 

Naziv valjenato, koji u doslovnom prevodu znači „iz doline”, odnosi se na poreklo ovog žanra iz Valjedupara, grada koji se nalazi u severoistočnom delu Kolumbije. Najraniji pomeni valjenata govore o minstrelima koji su putovali po gradovima i izvodili pesme ljubavne tematike (najčešće dočaravajući ljubavne jade), opisivali događaje, pesmom iskazivali svoja osećanja, prenosili vesti širom zemlje, ili ih, naprosto, izvodili u slobodno vreme radi zabave. Zbog svog „seoskog porekla”, ali i činjenice da je ovakav vid muzičkog izražavanja praktikovan među siromašnijim stanovništvom, bogatiji ljudi iz gradova odbijali su valjenato i smatrali ga muzikom „nižih klasa”. Međutim, kako je vremenom raslo interesovanje širom Kolumbije, valjenato je sve više dobijao na popularnosti postavši sredinom dvadesetog veka jedan od najprepoznatljivijih muzičkih žanrova ove zemlje. Tome u prilog govori i činjenica da je 2013. godine valjenato proglašen nematerijalnim kulturnim nasleđem Kolumbije, a već dve godine kasnije, 2015, uvršten je na Uneskovu listu nematerijalnog kulturnog blaga. Iako poreklom iz Kolumbije, ovaj muzički žanr je stekao popularnost i u susednim zemljama Latinske Amerike poput Ekvadora, Venecuele, Paname, Perua, došavši i do Meksika, Čilea i Paragvaja.

Album koji predstavljamo u emisiji snimljen je neposredno pošto je Nafer Duran, jedan od najznačajnijih huglara (juglar), odnosno, interpretatora valjenata, održao izuzetno zapažen koncert na dvanaestom Festival de l'Imaginaire u Parizu, a u organizaciji Instituta svetskih kultura. 

Pored Durana koji peva i muzicira na harmonici, na albumu sudeluju i Horhe Luiz Zuleta koji svira bubanj kaha i Alvaro Mendoza koji interpretira na instrumentu guačaraka. Čućete kako u pojedinim numerama Mendoza nastupa i kao vokalna pratnja Naferu Duranu, spontano improvizujući tekst, na način kako je to u prošlosti praktikovano na „zabavama sa muzikom” u mestima oko „gornje doline”, odnosno grada Valjedupara, odakle i potiču ovi umetnici.

Emisiju je pripremila Irina Maksimović Šašić