Orijentalizam na srpski način – Koliko nam je blizak Bliski istok

U svojoj kultnoj knjizi Orijentalizam iz 1978. godine, američki kulturolog palestinskog porekla Edvard Said kritikuje pojam „istočnjaštva“ u tradiciji evropskog i zapadnog obrazovanja kao vrstu kolonijalističkog „podrugovljenja“ i otuđenja istočnih naroda i kultura u cilju njihove dehumanizacije i imperijalnog potčinjavanja. Pritom pogled na kulturu Istoka kao „putenu“, „hedonističku“ i „uvek-već dekadentnu“ možemo naći još u Antici, bilo da je reč o Herodotu koji opisuje kako međanski lagodni stil života „slabi“ i „kvari“ narode Male Azije, grčkim istoričarima koji opisuju Aleksandrovo padanje pod uticaj carske raskoši Persije i Vavilona, ili rimskim istoričarima koji objašnjavaju negativni uticaj Kleopatre na Marka Antonija. Ideja „istočnog greha“ i „kontaminacije“ srpske kulture „turskim“ (odnosno upravo „orijentalnim“ elementima) široko je rasprostranjena u javnom diskursu Srbije, i često je povod za autokolonijalni diskurs koji srpski i druge balkanske narode opisuje kao „lenje“, „koruptivne“, „neumerene“, „rajetinske“ i „sklone despotiji“.

Koliko su orijentalne veze doprinele formiranju moderne srpske kulture, a koliko Srbi formiranju moderne verzije „orijentalizma“? U kojoj meri se može govoriti o „orijentalnosti“ ili „levantinstvu“ Balkana? Da li orijentalni folk predstavlja strano telo u srpskoj nacionalnoj baštini? Da li je Bliski Istok nešto od čega ili u šta treba da se emancipujemo? Sve su to pitanja o kojima ćemo razgovarati sa dizajnerom, esejistom i filozofom Ognjenom Lopušinom.

Autor „Gozbe“: Nikola Tanasić