Šume kao štit grada: novi monitoring i milioni sadnica za zeleniji Beograd

Kako sačuvati šume, najveći resurs na više od dva miliona hektara? U urbanom području najviše štete im nanose investitori i tu je zaštita teška, ali potrebno je štiti šume od požara, štetočina, klimatskih promena.

Nacionalnim programom posmatranja šuma, pod nazivom NIMOS, uvodi se veštačka inteligencija. Osnova za taj softver su satelistki snimci i podaci svemirskih agencija, koji se kombinuju sa našim.

„Koristeći te podatke, zajedno sa podacima javnih preduzeća, mi vršimo obaveštavanje korisnika o pojavi požara i o promeni vitalnosti u šumskim ekosistemima“, objašnjava Dejan Stojanović iz Instituta za nizijsko šumarstvo Novi Sad.

„Sutra će svi ti podaci biti pohranjeni u Data centar u Kragujevcu, što je vrlo značajno, jer to znači da su ti podaci srpski podaci, od srpskog softvera, nacionalni podaci koji su sutra, prekosutra, za 10, 20, 50 godina dostupni i građanima“, naglašava Sara Pavkov, Ministarka za zaštitu životne sredine na promociji nacionalnog monitoringa u kompaniji „Srbijašume".

Softver su napravili stručnjaci Novosadskog instituta za nizijsko šumarstvo. On će gazdinstvima davati realne podatke o zelenom pokrivaču, temperaturi tla, prisustvu štetočina.

U ovaj program umrežene su sve uprave pa tražene podatke mogu da dobiju odmah – porukom, imejlom, telegramom. Takvi podaci osnova su za brzo odlučivanje, a do sada se se dobijali sporo, kad šumari ili inspektori izađu na teren.

„Danas smo u mogućnosti da sve te postojeće, kako istorijske, tako i podatke koji se skupljaju u ovom trenutku, integrišemo u sistem koji će podržati donošenje odluka na nivou odeljenja i odseka kod naših upravljača, odnosno javnih preduzeća“, dodaje Dejan Stojanović.
Realni podaci ili ažurirani s vremena na vreme su dragoceni. Recimo, praćenjem temperature zemljišta u šumi može da se predvidi požar, ali pre svega, da se pripreme vatrogasne i druge komunalne šume.

Satelistki i radarski snimci i postavljeni senzori prikupljaju podatke o zapremini, visini stabala, količini kiseonika, vlažnosti zemljišta.

„Ovim softverom može sutra da se definiše gde građani je najbolje da šetaju da bi mogli određene hemijske supstance apsorbuju u svom telu i da uživaju u šumskim ekosistemima“, napominje ministarka Pavkov.
Sakupljanje podataka pojačava i odgovornost šumskih uprava jer sada odmah mogu da saznaju šta se dešava na njihovom terenu, a dva najveća gazdinstva „Srbijašume" i „Vojvodina šume" imaju tačan uvid o šumama i rezervatima.

Monitoring i pošumljavanje za očuvanje beogradskih šuma

Gošća Beogradske hronike, Adiba Džudović iz Javnog preduzeća „Srbijašume“ ističe da je najnoviji monitoring šuma od izuzetnog značaja za unapređenje stanja šuma i preventivno delovanje. Ovaj sistem omogućava detekciju promena koje ljudskom oku mogu da promaknu, kao i predviđanje potencijalnih opasnosti poput šumskih požara i širenja biljnih bolesti.

Beograd ima oko dvadeset šumskih kompleksa koji zauzimaju devet odsto teritorije grada, a „Srbijašume“ upravljaju sa oko petnaest hiljada hektara državnih šuma. Pošumljavanje se sprovodi na svim slobodnim površinama, a trenutno se radi na dodatnom pošumljavanju u opštini Palilula kroz projekat Forest Invest.

Projekat Forest Invest predviđa proizvodnju do trideset pet miliona sadnica u narednih sedam godina, sa ciljem podizanja kvaliteta šuma i prevazilaženja problema sa lošijim šumama i panjačama. Ovaj projekat je deo državne strategije i uključuje saradnju sa „Vojvodinašumama“.

Tokom prolećno-letnje sezone, „Srbijašume“ posebno vode računa o bezbednosti posetilaca i očuvanju šuma, koje su često izložene vetrolomima, snegolomima i drugim štetnim uticajima klimatskih promena. Naglašava se važnost odgovornog ponašanja građana, poput nošenja smeća sa sobom i izbegavanja loženja vatre na nedozvoljenim mestima.

Najveći šumski kompleksi u Beogradu su Avala i Kosmaj, dok su šume u opštini Palilula značajne kao prirodna barijera protiv jakih vetrova. Šume ne samo da predstavljaju prirodni filter i izvor fitoncida, već i značajno doprinose zdravlju ljudi kroz rekreaciju i boravak u prirodi.

Adiba Džudović poziva građane da češće koriste šume za šetnju i rekreaciju, ističući da boravak u prirodi poboljšava zdravstveno stanje i kvalitet života.

„Šume su antistres zona i prirodni filteri koji pozitivno utiču na naše zdravlje, zato ih treba čuvati i koristiti odgovorno," poručuje Adiba Džudović.