Izložba Gračanica na starim fotografijama – Blago i neupitna istina

Najstarija fotografija na izložbi – srpske konjice postrojene ispred zadužbine kralja Milutina je iz 1878. godine. Fotografija slične tematike iz 1912. svedoči o vekovima iščekivanoj slobodi i vojsci srpskog kralja, koja je umarširala u tek oslobođenu Gračanicu.

"Istorija beleži, a nadamo se i da će svedočiti nastajanje i novih fotografija sličih ovima", rekao je direktor Arhiva Kosova i Metohije Marko Marković, na otvaranju izložbe.

"Od celokupnog svog postojanja Gračanica je pet vekova bila pod okupacijom. Najpre i najduže pod otomanskom, potom pod nemačkom, austrougarskom, bugarskom, italijanskom, pod vlašću Velike Albanije. Uprkos svemu tome ona je bila i ostala sinonim i svetionik naše vere odakle naš narod vekovima crpi snagu i utehu", istakao je Marković. 

Izložbom u Gračanici označen je i povratak Arhiva na Kosovo i Metohiju.

"Važnost povratka Arhiva Kosova i Metohije u zavičaj je od nacionalnog značaja, posebno u trenutku političih revizija nacionalne istorije", tvrdi direktorka Istorijskog arhiva Kraljeva Vesna Milojević.

Otvarajući izložbu navela je da su državni arhivi brana pokušajima istorijskih revizija.

"Svesni situacije i vremena smutnje u kome živimo gde se neki istorijski kapital koji poseduje srpski narod ne baštini i ne poštuje dovoljno, pogotovo od onih koji nam očigledno ne misle dobro, to pojačava važnost ponovnog povratka, ne samo na scenu Kosova i Metohije već i naše lepe Srbije, jedne ovako važne državne ustanove kao što je Arhiv Kosova i Metohije. Treba istaći važnost arhivske građe i arhivskog dokumenta jer oni su uvek neupitna istina", rekla je Milojevićeva. 

Direktorka Narodne biblioteke u Gračanici Brankica Kostić navela je da uprkos trajnim ožiljcima koje je donelo izgnanstvo dugo 22 godine, povratak Arhiva Kosova i Metohije znači nadu u opstanak i bolje dane, dodajući da će biti sve teže očuvati vekovnu nit srpskog naroda i njegove kulturne riznice.

"I sada kada je Gračanica ograđena tom bodljikavom žicom shvatamo da ta žica nije oko manastira i oko kamena, ona je u stvari nama oko vrata, a sve ono što je potrebno da se oslobodimo toga jeste u nama, mi smo ta snaga", kaže Kostićeva.

Dragoceni, do sada neobjavljivani materijal prikupljen je od brojnih kolekcionara sa Kosova i Metohije. Među izloženim ilustrovanim primercima starih razgeldnica našle su se i one sačuvane u Državnom arhivu Srbije, Arhivu Jugoslavije, Istorijskom muzeju Srbije, Narodnom i etnografskom muzeju u Beogradu, kao i Narodnoj biblioteci Srbije.

Izložba će biti otovrena do 15. februara, a njeni pokrovitelji su Ministarstvo kulture Republike Srbije, Kancelarija za Kosovo i Metohiju i Privremeni organ Skupštine Grada Priština.