U Kragujevcu izložba vezenih portreta dinastije Karađorđević

"Vezeni portreti dinastije Karađorđević, nekad i sad", naziv je postavke otvorene u kragujevačkom Malom likovnom salonu. Uz podršku Ministarstva kulture, izložbu trukerskog zanata, realizuje Muzej slatka iz Kraljeva u saradnji sa sedam muzeja u Srbiji.

Po uzoru na originale mustre sa motivima kraljevskog para, istrukovana su platna i ponovo navezeni likovi Kralja Aleksandra i Kraljice Marije Karađorđević. Vrsne poznavateljke narodnog veza, oživele su nekada popularne dozidnice dajući im lični pečat.

“Ova dozidnica je rađena mesec dana, jer morala sam da vodim računa i o bojama da se lepo uklope, da ne bude prešareno, da ne bude nekih tamnih tonova, jer ipak kraljevska porodica zaslužuje puno pažnje”, navodi Biserka Jovanović, vezilja iz Batočine.

Marina Lukić Cvetić, istoričarka umetnosti kaže: “Mi smo iskoristili svu raskoš kolorita, onda i te zlatne niti zapravo koje imitiraju, tu su perlice, tu su biseri”.

U riznicama etnoloških zbirki naših muzeja i privatnim kolekcijama, prikupljeno je tridestak različitih dozidnica.

Od momačkih dana kralja Aleksandra, venčanja sa kraljicom Marijom, preko zajedničkih portreta sa decom.

“Ovi radovi su fantastično svedočanstvo o jedinstvu koje je u tom trenutku postojalo u narodu i slici kraljevske porodice koja se preslikala to jest, inkorporirala u sliku svake srpske porodice i domaćinske kuće”, ističe Lidija Cvetić Vučković, Muzej slatka Kuća Cvetića.

Trukerski zanat stigao je u Srbiju krajem 18 veka iz srednje i zapadne Evrope. Tamošnji vez, sastojao se od nekoliko osnovnih bodova, dok srpski kraljevski par, jedini u Evropi postaje važan segment narodnog stvaralaštva. Portreti vladara na kućnom tekstilu karakteristični su samo za dinastiju Karađorđević. Nastajali su od dvadesetih godina prošlog veka do Drugog svetskog rata.

Dozidnice sa njihovim likovima, stajale su na posebnom mestu u kući: pored ikone ili kandila.

“Pre svega je vrlo emotivno naći se u poziciji da ponovo oživljavamo vrednosti koje su vrednosti porodice, vrednosti majke, oca i dece i uopšte ono što je jako važno svima nama i ono što podržavamo”, naglašava princeza Danica Karađorđević.

Uz podršku muzeja u Kikindi, Kragujevcu, Kraljevu, Čačku, Valjevu, Aranđelovcu i Pirotu, stare mustre dozidnica sa dinastičkom tematikom, dobile su novi izraz. Kruna njihovog putovanja po Srbiji, biće predstavljanje na Belom dvoru.