Prvi put predstavljena saznanja o broju stradalih civila u bomabrdovanju Kraljeva 1944.

Navršava se 80 godina od oslobođenja Kraljeva u Drugom svetskom ratu. Tim povodom, u Narodnom muzeju priređena je izložba "Kraljevo - gomila ruševina - masovna grobnica", koja govori o savezničkom bombardovanju grada i okoline u leto 1944. godine. Javnosti su, prvi put, predstavljena do sada prikupljena saznanja o broju stradalih civila i materijalnim razaranjima.

Kraljevo se našlo na meti vazdušnih udara britaskih i američkih snaga zbog železničke infrastrukture a obeleženi ciljevi su bili i Fabrika vagona, Fabrika aviona sa vojnim aerodromom i objekti Vermahta. Važnost železničke infrastrukture odredila je sudbinu grada.

Železnički čvor u Kraljevu bio je primarna meta savezničkih bombardera u leto 1944. godine. Bio je i snažno uporište nemaca sa brojnim bunkerima za zaštitu pruge, mostova i tunela.

Samo u toku jedne misije na grad i okolinu palo je oko 100 tona zapaljivih bombi. Šteta na železničkoj infrastrukturi zaista je bila velika. Uništeni su mostovi, ranžirne stanice i železnička pristaništa ali pogođene su i gradske četvrti. Ulica Vojvode Putnika. Hadži Milentijeva, sada Dimitrija Tucovića. Obilićeva, Marka Trifkovića, sada Heroja Maričića, Jug Bogdanova i Cara Dušana.

„Bombardovanja koja su počela 22. jula 1944 kada su u tom prvom bombardovanju američke vojske 15. flote gađani pruga u Šumaricama, odnosno Vitanovcu, a najteže je bilo noćno bombardovanje 10. na 11. avgust 1944. godine kada je takođe primarni cilj bio železnička infrastruktura i pogođen je uži centar Kraljeva. Zapravo gradsko jezgro gde je zabeležen i najveći broj žrtava“, nabodi Silvija Krejaković - istoričarka Muzej grada Beograda.

Pred istraživačima je bio težak zadatak da se utvrdi tačan broj žrtava. Samo je na jednom nadgrobnom spomeniku, 18. godišnjem Miloradu Obradoviću iz Vitanovca napisano pogibe od američkih aviona.

Aleksandar Berežnov iz Istorijskog arhiva Kraljevo ističe da su uspeli da utvrde imenom i prezimenom 72 žrtve na ovom području: „Tu su i Kraljevčani i ljudi koji su se tu zatekli. Nisu stradanja ljudska bila samo pojedinačna već su i čitave porodice stradale. Znači to su porodice Đorđević, Milutin Đorđević sa suprugom i čak troje maloletne dece stradao. Porodica Predić, Jovanović. O broju povređenih ne može da se zna. Može samo da se nasluti iz sačuvanih bolničkih spiskova gde je na stotine ljudi bilo povređeno“.

Među provređenima bio je i prvi akademski slikar u Kraljevu, Vladislav Maržik čija je kuća sa ateljeom bila porušena. Oslobođenje 29. novembra 1944. grad je dočekao bez i jedne čitave zgrade, bolnice i škole.