Preminuo pionir „sporog filma“ Bela Tar

Vest o Tarovoj smrti objavila je mađarska nacionalna novinska agencija MTI, dok je Evropska filmska akademija u imejlu saopštila da je preminuo posle „duge i teške bolesti“.

Tar nije režirao nijedan igrani film još od hvaljenog ostvarenja Torinski konj iz 2011. godine, sumorne i apokaliptične drame o raspadu jedne poljoprivredne porodice, nakon čega se preselio iz Mađarske u Sarajevo kako bi osnovao međunarodnu filmsku školu.

Bio je pionir pokreta „sporog filma“, koji su obeležavali crno-beli vizuelni stil, dugi i neprekinuti kadrovi, minimalan dijalog, odbacivanje tradicionalne narativne strukture i često sumorni, banalni prikazi svakodnevnog života u Istočnoj Evropi.

To je možda najjasnije oličeno u Satantangu iz 1994. godine, koji traje sedam i po sati i prikazuje borbu malog mađarskog sela nakon pada komunizma. Uprkos svojoj dužini, film je postao jedno od Tarovih najhvaljenijih ostvarenja i često se nalazi na listama najboljih filmova svih vremena.

Rođen u Pečuju u Mađarskoj, 21. jula 1955. godine, Tar je kao dete imao nekoliko manjih televizijskih uloga pre nego što je sa 16 godina započeo filmsku karijeru. Njegovi amaterski filmovi ubrzo su privukli pažnju Studija Bela Balaž, koji je pomogao u finansiranju njegovog dugometražnog debija Porodično gnezdo iz 1979. godine.

Zatim je upisao Akademiju za pozorište i film u Budimpešti, koju je završio 1982. godine, i osnovao filmski studio „Tarsulas“, u kojem je radio sve do njegovog zatvaranja 1985. iz političkih razloga (Tar je otvoreno govorio o svojim anarhističkim uverenjima). U tom periodu snimio je još tri filma: Autsajder (1981), Prefab ljudi (1982) i Almanah jeseni (1984).

Njegov peti film Prokletstvo (1988), drama o depresivnom muškarcu zaljubljenom u udatu pevačicu, označio je prvi nezavisni film u Mađarskoj. Premijerno je prikazan na Berlinskom filmskom festivalu i učvrstio Tarov prepoznatljiv stil kontrolisanog kretanja kamere na svetskoj sceni, osvojivši široko priznanje kritike.

Satantango je usledio 1994. godine, nakon šestogodišnje pauze, a potom je 2000. godine premijerno prikazano još jedno od njegovih najcenjenijih ostvarenja – Verkmajsterove harmonije. Film, koji je režirao zajedno sa svojom suprugom, saradnicom i montažerkom Agneš Hranicki, traje gotovo dva i po sata, sastoji se od svega 39 kadrova i prati život jednog čoveka i njegovog ujaka tokom komunističke ere u Mađarskoj, u vreme kada u grad stiže zlokobni cirkus.